eu Macworld 1997 0708 NED OCR

PREVIEW: WATER EN VUUR IN PAINTER 5.0, PAGINA /]) BEL of FAX ComputerMa Macintosh Division Mache” Pa werlliach ee: PowerMacintosh 06 5500 100 Mhz )) “32/2Gb/3D sound 12/800/CD/14” 12xCD/TV/FM/VUL2 ji: j : 33.6 int. modem Keybdardimuis 15”MS/microphone ‘Computer/VIall As ? ComputerMalt PowerMacintosh 6500 . | Tot 275 mhz ! ih ‘ »)| 2MeB vRAM Pas yy | Ethernet 2, ! Y ; “Reeds vanaf: al} su voor = ol f 4.339,- Home Office Bundel 200 Mhz (4 (Computer Matt ] (Computer Matt ] Tall a ComputerVlalt Powerllacintosh PowerNiac intosh 8600 8600 32/2Gb/12xCD/L2/Z1P AM vent 44.888. - 16/2Gb/CD/L2 ree J 32/2,5Gb cp/L2 keyboard muis 4.699,- StarMax 4160 4 16/1,2Gb/CD _incl. Keyboard reeds vanaf en muis Slechts: f 2.128,- ComputerMall tel: O33 - 450 83 15, fax: 033 - 450 83 19 tel: fax: O33 - 450 S33 15 O33 - 450 33 19 Compute rMalt Macintosh Division Challenger 200 Mhz 32 MB RAM 2GBHD CD-ROM o 2MBVRAM f 4.439,- met keyboard ‘ComputerMall Portable Power al vanaf: f 2.999,- Computer/lall tot 720x360 dpi 3 ppm z/w 0.33 ppm F/C f 295,- Computer/Vlall Ff 10,- Bel voor de meest scherpe en actuele prijzen ! ComputerMall rm | ¥ proeesse 200 Mhz y processor} pean Lee, 1,6 GB HD Ua Nu vanaf: SU cp-ROoM w / f 3.599,- . Ff 2.859,- mee keyboard | ; = ComputerMalt Pow erCenter Mate B04 provessour ! Nu al vanaf: . Ff 3.549,- tec eS PowerTower Pro gg { ee Ruime ours uit ons enorme aanbod monitoren ! ‘ComputerMall Ideaal voor het zware DTP-werk vanaf Vanaf: Al vanaf: 829,- ‘ComputerMall ‘Computerall ¥) ) fi stuur mij voortaan ook de gratis kleurencatalogus ! b Beart : &) Naam: miv 3 ) Adres : a) Postcode : 2 Woonplaats : @ Telefoon : ) Telefax : ComputerMali tel: O33 - 450 83 15, fax: O33 - 450 83 OS PELOOA Bp BuPjoz Uspje6 UeBupeiquey “Uep!eeMiooASBUUARe| 8ZUO WHiCJUOO UapeIyose6 UaBUUARS7 ‘pnoysqiooA .epuO UB MLA IOXa UllZ Uazlud eity MacWorld Magazin a Bereikbaarheid Schipholweg 1, 2034 LS Haare Postbus 5446, 2000 GK Haslem ~_Telefoon 023-5481 122, fax 023-661 177 (redactie) “Teleoon 023-5481), ax 028-5481155(lgemeen) Spider BBS: 015-158300 Inte: macwoid dg ‘AppeLink:idgewmedta CompuServe: 744311167 Redactie Oscar Knappers (hoolredacteur) Pauline Niowwhot (eindredacteur) Gert-Jan Oedonk (redactew) \ Michele vant Hot (redactiosecretaresse) ™ _Petrvan Ammo Rud Bot, te Caney Pes Dertens, Mark Dols Johan Ezenga, Hans Frederik, Peter Keni, Sander Kessel. Abert Kifer, Fob Kouwenberg, Dennis Kut Toni van Leeuwen, ‘David Lemeres, Jan Libbenga, Petar Mertens, Robert Peters, Jeroen Pietrsna Joce Sildermans, ‘Moarten Schutes, Mendel Scher, Lous Siler, Robert van de Ved, Bob Tivo Esc Weick gon ilustratios Bert Hendriks, Tbe Piske. Bert van Zutpen, Hans Hendriks (otogratie) Ain Cohen, Marcel Scape, Reza Lamain Telefoon 028-548) 100, fx 023-5487 166 Ur itp ig media Angélique Sénchez(Medi-orderadministrtie) mi ry Talia de Boer, Simen hips, Mieke Erle, Martine Verh, Hans Zan bod. Gabi van Beek-Meyocens, Johan ging, ‘Telefoon 023-5461 133 (tussen 9.00 en 16.00 vur) /Abonnemenispis 89.0/8 1790 pe jar (1), f 150,-/Bfr 3000 por twoe jaar (22 nummmers)., Groepsatommemenin en taeven op aarraag Opzegginge uitsutond shite en uteri ‘5 weken vor bet verstken van de abomementspenade Prepress Verwei Preposs, Mirecht Druk Brouwer, Dat Distributic Betapress, ize Is een witga ‘© 106 Communications Nederiar COMMUNICATIONS NEDERLAND. ——_\Nlets uit deze utgave mag op enigerlei wize worden "—ovetgenomen zonder utrukklkeseritaihe toestering van de ugever Het vronen van oesterming to pubtate in it Aids stretch tevers uit tot het in enige vem éearonsch beschikbaar stlen i 4 E IN DE STUDIO. WE HEBBEN NET MET Z'N TWEEEN (REDACTEUR GERT JAN )E OMSLAG VAN DIT NUMMER ZITTEN PIELEN, EN HET BLIJFT GEDOE. IN ZWART (ZE WAREN ER EERST IN VIER KLEUREN), WANT GERT JAN EN IK ZIJN |ET LEESBAAR ZIJN. EN ART DIRECTOR BERT HENDRIKS KAN WEER NIET AANGEVEN HOE CIES UIT ZOUDEN KOMEN BIJ DE DRUKKER. NATUURLIJK HEBBEN WE EEN KLEURENPRINTER, MAAR DIE GOOIT ER TE VEEL ROOD IN. EN OP HET SCHERM VERANDERT DE KLEUR ALS JE DE PLAAT ANDERS BEWAART... GENOEG OM GEK VAN TE WORDEN. OF IN ELK GEVAL EEN GOEDE REDEN OM HET VERHAAL VAN ONZE NIEUWE SCHRIJVER HANS FREDERIKS TE LEZEN. HET GAAT OVER KLEUR EN HET BEGINT OP PAGINA 26, HEBT U DAARNA NOG VRAGEN OVER KLEUREN EN KALIBREREN? LAAT HET ONS DAN EVEN WETEN OP KLEUR@MACWORLD.NL. GROTE KANS DAT WE ER NOG EENS EEN CURSUS VAN MAKEN, IK DOE IN ELK GEVAL MEE. Oscar Kneppers Deadline MacWorld’s actuele pagin Magazin Feiten, nieuws en achtergronden Lisa Lopuck Multimedia-ontwerpster De snelste PC is een Mac MacOS-systemen zetten Wintel-machines op achterstand ... Tekenen en animeren Moderne computers en ouderwets monnikenwerk... Wysiwyg-kleuren voor alle medi Hoe maakt u kleurprofielen voor scanners, printers en monitoren?.. De wondere wegen van webdesign Hoe wordt u een super-webmaster .. Preview Form*Z 2.9, Chessmaster 4000, Pilot, PowerBook 1400c en 3400¢, QuickTake 200, Norton Utilities 3.5. MacWorld’s Koopgids ledere maand de beste Macs .. Boeken Uitgelezen en gerecenseerd..... DTPraktijk Nieuwe tips en trues voor ontwerper & DTP'er Workshop Digitaal beeldbankieren.. econd Hand Mac Te koop, gevraagd, ruile Servicepagina Nabestellingen en extraatjes. PowerPool Tips en trucs. 100% Mac Tips, goodies, trucs, eastereggs, shortcuts en meer.. cto x pean ar! Oto eer Mt comp la ome deg pal Po amon ones a mma: Oy rl Ds cep sont pcs esc rt Mn Hee a non PaCS tae ex mrhWra OaGoPwamee Hei Be Gade Coan Aer FO Wr Area Arr Aon Wace Air PC Wane Compre ana ath We Ph Wrz Act Caprese ets AF at gud PC Wott Bunge: Balin FC Wor ear, Bum Our Nowa Amu een Camper, ComacintMacnil FEPay FC Won, Poth, Rest Neve Sept Sie rms eo tay i ip an us Cen Cre oa Cun mee Wo he rere Oe i or Cri sc Ce Pt an ah Sa is Url ca i at ae Pn nia i it ay rons Wey, ‘he ron Pn Cae Sect apa Pan Maca ose Net ae od Kan: age GAM Cam Pponan Pe Wo akan Ra ‘Dene Wa Pont cA ge Mana Wo Ps Ren Pa Pate ‘sa Patugal Geena Wee CnaurailCarea on MA CW. LISA LOPUCK Lisa Lopuck, ‘partner and creative director’ van Electravision ~ een multimediabedriif gespecialiseerd in visual en content design - kwam op uitnodiging van Adobe Systems Benelux naar Imagination om & | twee lezingen te geven. PREVIEW > Painter 5.0 REVIEW > FormZ 2.9 : » Chessmaster 4000 > Pilot > PowerBook 1400c en 3400¢ » QuickTake 200 ; > Norton Utilities 3.5 DE snelste PC IS EEN Mac Het is genoegzaam bekend dat Macintoshes gebruiksvriendelijker zijn dan Windows-PC's. Wat veel minder bekend is, is dat Macs ook vaak sneller zijn dan hun Windows-concurrenten. MacWorld laat zien hoe MacOS-systemen de PC's achter zich laten, DTIPRAKTIJK Presenteren in Netscape, docum« zo bewaren dat PC-gebrui Z kunnen gebruiken, een update vo Photoshop 4.0 en de zege TEKENEN & ANIMEREN Tekenfilms spreken tot de verbeelding. Maar hoe worden : tekenfilms gemaakt? Zijn ze altijd alleen maar voor WORKSHOP Byres kinderen? En wat heeft een boom met Philips te maken? Het toepassen van digitale foto- MacWorld zocht de antwoorden. illustratiebibliotheken 7] y) meer gemeengoed in de gi \ industri, Doordat de computer zijn intrede in het ontwerpproces 7: gedaan is het logisch dat men meer gebruik maakt van /CD-RO i) van beeldbank-leveranciers. workshop wordt een - uiteraé incompleet - overzicht g een aantal kwalitatieve fotoc op CD-ROM die voor de he digitale vormgever ne k kunnen zijn. doorkomt. WYSIWYG-KLEU Profileren (profileerde, h. geprofileerd) 1 randversieringen aanbrengen op onderdelen van bouwwerken; 2 creéren van invoer-, uitvoer- en monitorprofielen ten behoeve van een kleurmanagementsysteem. 26 JULI/AUG Fp 7 Gs De Power Macintosh Web Authoring Solution Macromedia Director 5.0 Macromedia SoundEdit Pro 1.6 Equilibrium DeBabelizer Toolbox 1.6.5 Fractal Design Painter 4.0 Claris Home Page 2.0 BareBones Software BBEdit 4.0.2 Metroworks Discover Programming with Java Power Production WebBurst 1.2 Hexma Hexweb 2.2 Netscape Navigator 3.0 Pantone® ColorWeb™ 1.0 Specular 3D Web Workshop 1 Graphic Converter Strata VIDEOshop 3.0 Terran interactive Movie Cleaner Pro 1.3 * Web Motion 1.0 De ontwerpers van web-paginas weten hoe het moet: 44 procent van hen ‘« werkt met een Macintosh! En specialisten kunnen nu nog creatiever U ‘ zijn dankzlj een uitgebreid, geintegreerd pakket waarmee ze de W mussie: beschikking hebben over de beste programmatuur die er te vinden is, De Apple Web Authoring Solution biedt een totaal- oplossing voor een aantrekkelijke prijs, Het pakket, de Apple Web Authoring Solution, is ontwikkeld rond de nieuwe Power Macintosh 8600/200 (met onder andere een 200-MHz PowerPC 604e-processor, 32 MB RAM, een harde schijf van 2 GB en een cd-rom-speler met R twaalfvoudige snelheid). Daarnaast bevat het de Uw voertutg: ei despre wor bet paler fa, en web-pagina’. Met Claris HomePage maakt u in een paar minuten een web-pagina en met Macromedia Director kunt u die pagina met behulp van ) ShockWave-technologie interactief maken, Andere 4 geavanceerde programmatuur, oals Fractal Design Painter, tovert de Macintosh om tot een complete web-studio. PANTONE” ColorWeb zorgt voor betrouwbare kleuren, ongeacht het platform. Met de bijgeleverde program- ma’s beschikt u ook over de nieuwste Internet- en intranet-tech- nologieén, van HTML tot QuickTime en Java. Meer informatie over de Veb Authoring Solution ontvangt u bij een van onderstaande dealers, een uit- = e gebreide dealerlijst vindt u op http://www.apple.nl. Overige informatie over de Apple Web Authoring Solution vindt u onder http://www.media.euro.apple.com/web-studio, ype Comper, eB pe go 2 gpd handomerten Ape, ples, plserc, Maino Quiche, Qua, Quine en Wherein bandedomertn van ple Campa, Ie eepneern de eran Sate en andere, ie auere ‘anudelsmerton in ee va deren aria, Calor i ee handler an Pao, ne. Products unten zonder toarafaande meds worden. Bnele oad, dd ita a Wh utr Sten i lcs oper ata talen vec De dee ated feb mono urtmt by e eadng, AMSTERDAM, ln: Dacupess bh (00) 6227 46 LS ((2) 4300949, AMSTERDAM 7,0, Computer Cary Aner (20) (526111, BARNEVELD. Sic 8 (02) 4) 3212, BEST, Daa Bench (9) 57520, BREDA, GUID Gr Brea (76) 5018 05, CCAPELLE AD YSSEL,DEGrnepRaterdan (00) 420990 Sistemas (0) 274, DEMEERN, us ang (030) (A208 DEN HAAG, Coat arpa Denia) 339999 (070) 048548. EINDHOVEN, ieee ENSCHEDE, Kuipers (53) 43010 00, GRONINGEN, GUIDE Groep Groningen (050) 3300, ues BY (50) 541 4, HAARLEM, Sunmix BX (25) 53175 1 MEERLEN, GUIDE Grp Hen (45) 5905 05 HOEVELAKEN, 12 Coops Group B\ (8) 28858 KROMMENEE, Knjenber ystemen BY (05) 686006 LEIDSCHENDAM, aCe & Series 8. (070) 320 20 RHENEN, TR Wain (037) 619008 ROTTERDAM, IC Cams rep (ON) 241 32, UITGEEST, le Cente i Sport (0251) 314014, UTRECHT, Conran B\ (30) 2415292, VAASSEN, ID Sisters Astatringsgroep BX (57) 57 2029, WOERDEN, ple Cte Strse (0348) 424959, ZOETERMEER, GLI rep Zotenmer (9) 3905. Alsen (9) 321011 ZWOLE, prs (058) 29191 Retrospect 4.0: BACKUP VIA HET NET Backups maken wordt nu pas echt eenvoudig. Terwijl versie 3.0 van Retrospect zich nog kenmerkte door een tamelijk ingewikkelde structuur is versie 4.0 in dat opzicht danig verbeterd, Maar dat is niet het belangrijkste. Wat veel interessanter is, is de mogelijkheid om via TCP/IP te backuppen, Deze mogelijkheid bestond overigens al voor de PC, maar is er nu dus ook voor de Mac. Met de TCP/IP-netwerkmogelijkheden is het in essentie mogelijk om backups uit te voeren via het Internet. Vanwege de traagheid van het net is dat eigenlijk alleen interessant als het gaat om deel-backups via ISDN-lijnen. De snelheid van backups is verhoogd. Met name op 680x0 machines is die snelheidswinst aanzienlijk (soms meer dan 100%). Op Power Macs is de winst ongeveer vijftien procent. De compatibiliteit met nieuwe mediatypes is verbeterd. Jaz, Zip, MO’s, SyQuests en honderden tapestreamers worden ondersteund. CD-R en CD-RW drivers - een extra optie van versie 3.0 ~ zitten nu standaard in versie 4.0. Voor de duidelijkheid nog even de namen waaronder Retrospect te koop is, want daarin is iets gewijzigd. Het basispakket Retrospect blijft zo heten, maar Retrospect Remote heet voortaan Retrospect Netwerk Backup Kit en bestaat uit Retrospect en 10 MacOS-clients. Het Remote Pack bestaat uit Retrospect Clients. Retrospect 4.0 kost ongeveer f 600,-/Bfr 11.029, de Backup Kit Kost ongeveer f 1100,/Bfr 20,221 en Remote Packs zijn beschile baar vanaf f 400,-/Bfr 7353. Informatie: Stebis, 0344-640440. CASANOVA NAAR MetaCreations Frank Casanova, de voormalige baas van Apples Advanced Systems Group, wordt vice-president bij MetaCreations, het bedrijf dat is voortgekomen uit een fusie tussen Fractal Design, MetaTools en Specular. Casanova, die regelmatig keynote-speeches gaf op MacWorld Expo's, wordt verantwoordelijk voor de strategische planning bij het nieuwe bedrijf. MetaCreations heeft belangrijke pakketten in haar portefeuille als KPT Bryce, Kai's PowerTools, Painter, Detailer, enzovoort. MetaCreations zal in Nederland worden vertegenwoordigd door Esselte in Woerden, 0348-415084. JULI/AUG.1997 APPLES LICENTIEPOLITIEK ONDER VUUR De klonenmakers leggen Apple het vuur na aan de schenen, Ze zijn, onder leiding van Moto- rola, boos omdat Apple de licentievoorwaarden. voor het MacOS wil veranderen. Klonen- makers betalen nu ongeveer honderd gulden voor een verkochte computer met MacOS, en Apple wil in de toekomst een bedrag van tussen de tweehonderd en duizend gulden vragen. Dat is behoorlijk veel meer dan de schamele zestig tot honderd gulden die PC- makers voor Windows-licenties moeten betalen. Het prijsvoordeel van PowerPC- computers ten opzichte van Windows Intel PC's gaat verloren door de hoge bedragen die Apple vraagt, zo menen de Mac-klonenmakers. Verder zijn ze ontevreden met de exponen- tiéle groei die Apple in het licentiebedrag wil aanbrengen: hoe sneller de Mac, hoe hoger het licentiebedrag. Dat maakt het voor klonenmakers moeilijker om zich in het high-end segment van de markt te begeven. En juist daar is nog geld te verdienen. Ook de vertragingstaktiek die Apple met betrekking tot het CHRP-platform voert is de klonenmakers een doorn in het oog. Als het CHRP-platform er eenmaal is kunnen. klonenmakers zelf snelle Macs maken, zonder dat Apple daar concurrenten voor kan bieden. Wordt vervolgd... STORM KOMT MET EIGEN KLOON In de Verenigde Staten zijn veel meer klonenmerken te koop dan in Nederland, waar we het nog moeten doen drie producenten (Umax, PowerComputing en Motorola). Maar daar komt verandering in. Storm (Rijswijk, 070-3994166), importeur van Umax-machines in onder andere de Benelux en Duitsland, komt rond deze tijd met een eigen merk Macintosh-kloon. Het gaat om de Storm Challenger, een high-end Mac-kloon. De Challenger is opgebouwd rond een PPC 604e op 200 MHz. Standaard is de machine voorzien van een 8&-speed CD-ROM-drive, 2 fast SCSI 2-poorten en 16 MB RAM, uit te breiden tot maar liefst 1024 MB. Verder is er 2 MB VRAM en 512 L2-cache aanwezig. Natuurlijk ondersteunt de machine 16 bit, 44.1 KHz stereogeluid en zit er een forse 2 GB harde schijf in. De machine kost inclusief muis en toetsenbord ongeveer f 4995,-/Bfr 91.820. Informatie: Storm Benelux, Rijswijk, 070-3994166. TOREN OORLOG worden vaker teeds a webpagina's opgeluis- terd met bewegend beeld. De stap van pagina’s met animated GIjes naar pagina’s met volledige scenes die lijken op tekenfilms is nog slechts een kwestie van tijd. Br is echter één probleem: er ontstaan op dit vlak drie standaarden. Het lijkt erbij te horen ~ een aantal bedrijven vindt het wiel uiten vindt hun ei- gen wiel het best, De drie hoofd- rolspelers op de markt van vee- torgebaseerde webanimaties zijn Macromedia met Flash 2 (waar- over later meer), PaceWorks en Lari Software, Bovendien heeft nu ook Apple zich in het spel ge- mengd met de vectormogelijk- heden in QuickTime 3.0. Het voordeel van vectoranima- ties boven animated GIF is dat de grafische voorstelling niet is op- geslagen als een traditioneel beeldbestand, maar als mathe- matische formule waarin de om- vang, positie, vorm en andere ka- rakteristieken van het beeld zijn opgeslagen. Deze formulebe- standen zijn veel kleiner dan ver- gelijkbare animated GlF-bestan- den. En logi is de beno- digde bandbreedte voor vector- bestanden dus ook geringer. Zoals gezegd zijn de vectorbe- standen van iedere producent verschillend en vereisen ze ieder cen cigen plug-in in de webbrow- ser. De QuickTime GX-gebaseerde oplossing van Lari Software heet Flectrifier en is in augustus 1996 geintroduceerd. Het pakket was Mac-only en de benodigde plug: in was QuickTime, GX is niet ver- cist. Inmiddels heeft Lari met het pakket Lightning en het nieuwe QuickTime-formaat - dat ook voor Windows beschikbaar is - cen cross-platformoplossing om vectorgebaseerde animaties te maken, Het pakket is te bestellen via wwwJarisoftware.com en kost ongeveer f 200,-/Bfr 3676. Vectorium van PaceWorks is een formaatonafhankelijke op- lossing die onderdeel is van het pakket Object Dancer (wwwpace works.com, prijs + f 900,/Bft 16.544), Met Object Dancer kunnen zo- wel bitmap- als vectoranimaties gemaakt. animaties kunnen worden beke- worden Vectorium- ken met een gratis extensie voor QuickTime 25, wordt Binnenkort een Javaversie van Vectorium verwacht, zodat alle van Java voorziene browsers ze zonder plug-in kunnen lezen. Maar de grote marktleider in vectorland is Macromedia, die enkele geleden FutureSplash heeft overgeno- maanden men en het pakket omdoopte tot Flash. Echt verbeterd was dat pakket toen nog niet. Maar ein- delijk is het dan zover: de lang- verwachte opvolger van Future- Splash en Flash 1 is er. Flash 2, zoals de nieuwe versie heet, maakt het mogelijk om tamelijk eenvoudig _vectorgebaseerde animaties, knoppen en grafie- ken voor websites te maken. Flash 2 ondersteunt nu ook ge- luid - WAV voor Windows en AIFF voor de Mac, Om Flash-ani- maties te kunnen zien heeft de webbrowser de Shockwave Flash- speler nodig die gratis verkrijg- baaris via het web. Flash zelf kost f 400,/Bfr 7.000 en is beschik- baar voor zowel Macintosh als Windows (zie ook Magazine Internet) Naast Flash lanceerde Macro- media ook de Authorware 4.0 Interactive Studio, het pakket w aarmee interactieve multime- diatoepassingen kunnen wor- den gemaakt. Een van de verbe- teringen is de mogelijkheid om HTML-webpagina’s te integreren Internet/CD-toe- heeft aantal voor hybride passingen, Daarnaast Macromedia ook een aan het pak- waaronder de softwaremodules. ket toegevoegd, Backstage Internet Studio xRes, SoundEdit 16 en Director 6.0. De nieuwe Authorware kost f 5250,- [Bfr 95.000. Informatie: Prom: 520505, of TMS, Amsterdam, 0 Dulemborg, 0345- 6304333 Attent van Adobe In Magazine van MacWorld 5 beklaagde Aad Schram zich over de onduidelijke bestelprocedure voor Adobe-producten. Adobe nam de brief ter harte, onder- zocht de klachten van Schram en kwam tot de conclusie dat er intern enkele procedures niet correct waren gevolgd. Adobe bood excuses aan en verzekerde Schram dat het een incident betrof dat wat hen betreft niet meer zal voorkomen. —= Groot, helder, scherp en nauwkeurig Bh yp tietee omschrijving ¢ pe een ideale monitor, Ld en bij Eizo denken ze dat de F78 er zo een is. Helaas heb- ben we hem niet meer mee kun- nen nemen in de monitorentest van vorige maand, maar de spe- cificaties zijn in ieder geval goed: de flatscreen beeldbuis heeft een beeldpuntsafstand van 0,26 mil- limeter en refreshrate van 87 Hz bij de aanbevolen resolutie van 1600 x 1200 (1-2 Hz bij 1280 x 1024). De monitor voldoet aan de strengste milieunormen. Het ge- bruiksgemak van de monitor is verbeterd, Het OneTouch Adjust: ment-systeem zorgt ervoor dat de monitor met een druk op de knop zelf de juiste beeldgrootte en -positie instelt. De monitor is te voorzien van een speakermo- dule voor multimediale toepass- ingen en kost f 6495,/Bfr 119.950 exclusief BTW. Informatie; REIN Elektronik, Eindhoven, 040-2659300, eee Printen en proofen Bea eurproeven zijn, zoals Jue allemaal weten, erg ¢3 belangrijk. Is de uitein- delijke output ook echt wat we ervan verwachten? Op het mo- ment dat we dat willen weten komt er vaak een proofer aan te pas. Seiko Instruments heeft een nieuwe: de ColorPoint 835ps. De proofers van Seiko zien er altijd nogal saai uit. Het lijken heel gewone netwerkpinters die bij Debiteuren-Crediteuren in het kantoor niet zouden mis- staan. Toch bieden de machines overgenomen, maar net voor Quark heeft mFactory > het scheiden van die markt heeft mFactory nog even het steeds populairder wordende pakket mTropolis een facelift gegeven. mTropolis is een multimedia-authoringpakket dat in tegenstelling tot bijvoorbeeld Director van Macromedia weinig programmeerervaring vereist. En dat wordt door heel veel multi- mediadevelopers als zeer voordelig ervaren, gezien de snelheid waarmee mTropolis zich een plats heeft veroverd. En wat misschien nog wel meer zegt is de moeite die Macromedia zich heeft getroost om in versie 6 van Director het Lingo-programmeren naar de achtergrond te verschuiven. Maar ook bij mFactory zitten ze niet stil: een nieuwe Director, dan ‘ook een nieuwe mTropolis, moeten ze hebben gedacht. Versie 2.0 is vooral iets handiger geworden. De netwerk- en Internet-faciliteiten zijn verbeterd en wizards die binnen het programma bepaalde functies automatiseren maken het werk gemakkelijker. Ook kunnen hu voorgeprogrammeerde acties en scénes (de zogenaamde mPacks) worden toegepast op objecten. mTropolis 2.0 kost ongeveer f 2500,-/Bfr 45.956, gebruikers van oudere versies kunnen upgraden voor ongeveer f 400,-/Bfr 7353, Informatie: MediaMachine, Amsterdam, 020-6895113. prima output. De ColorPoint 835ps biedt een paar nieuwe mo- gelijkheden, zoals de ‘CYMK press match'-functie die ervoor zorgt dat de output zo min mo- gelijk afwijkt van die op CYMK- drukpersen. Verder kunnen standaardinkten (Euro Color, SWOP, DIC en Toyo) worden ge- simuleerd vanuit de CYMK-data zoals die worden gegenereerd door bijvoorbeeld XPress, Photo- shop en Ilustrator. De printer is aflopend A3-for- maat (457.2 x 306.9 mm) en wordt geleverd met Macintosh- of Windows-software. Een optio- nele Photoshop plug-in zorgt er- De proofers van Seiko zien er nogal saai uit JULI/AUG. 1997 voor dat er rechtstreeks vanuit Photoshop via de SCSI-poort kan worden geprint. Verder biedt de proofer allerhande netwerkfunc- ties, PostScript Level 2 en wordt het DCS-formaat ondersteund, De prijs van de ColorPoint 835ps bedraagt f 35.000,/Bfr 643.382 exclusief BTW. Informatie: Somatech, Veendendaal, 0318- 525566, —s Laten wij dingen beter maken... = at is wat Philips heeft ( gedaan met de CD-re- corder PCA251CR. Dit apparaat met die klantenbin- dende naam is opgevolgd door de PCA265CR. Een even onbe- grijpelijke naam, maar een veel sneller apparaat, De nieuwe CD- recorder leest CD’s op 6speed en schrijft de recordables op dou- blespeed. Het apparaat is voor- zien van een SCSI I-adapter en wordt geleverd met Gearsoft- ware voor Windows, Gelukkig maar, want de Gearsoftware Hy A voor de Macintosh is niet erg best. Als u een CD-R aanschaft moet u er rekening mee houden dat u om CD's te branden het best het pakket Astarte kunt gebruiken, De Philips CD-recorder kost f 1199,- [Bfr 22.040 inclusief BIW. Toast van Informatie: Philips, Eindhoven, —= Accelereren, —, D wordt steeds popu- G)e- Multimedia en ™ F schitterende spelen doen een aanslag op de interne videomogelijkheden van uw Mac. Als u veel 3D-werk doet, of juist heel weinig doet maar veel spelletjes speelt, is een grafische versnellerkaart iets voor u. Elsa, de Duitse producent van grafi- sche versnellerkaarten (Grafik beschleuniger, hoe bedenken ze het woord...) heeft een nieuwe uitgebracht, De MACRaver-S biedt forse snelheidsverbeteringen voor 2D- en 3D4pecialisten. De kaart is ge- bouwd rond de 2D/3D-versneller PERMEDIA-chip van 3Dlabs en heeft een Glint Delta 3D-copro- cessor. Met 8 MB SGRAM biedt de kaart een maximale horizontale frequentie van 300 KHz. De refreshrate bij Elsa's MACRaver-S lijkt een must voor snelle spellen 65.536 kleuren en 1536 x 960 be- draagt 100 Hz. Elsa's kaart wordt geleverd met een Nederlandse gebruiksaanwijzing, en dat is wel eens prettig. De kaart is van- af deze zomer verkrijgbaar in Nederland en kost f 1498,/ Bfr 27.537 inclusief BTW. Informatie: REIN Elektronik, Eindhoven, 040-2659300, http://www.adobe.com Ir Pp tI 21 Heractidve aletten MET KiEZL a. Adobe PageMaker 6.5 ’T IS NIET JE gewone software Je zult gauw de sprong wagen naar PageMaker® 6.5. Niet overtuigd? Besteed er een paar minuten aan, en je zult snel ervaren waarom de dagen van onze concurrenten geteld zijn, Dankzij Photoshop®-achtige layers en optionek tekst en grafische kaders kun je werken op de manier zoals jou dat het beste uitkomt, terwijl je met ‘automatisch formatteren’ uren bespaart wanneer je bezig bent layouts aan te passen. Maar dat is slechts het begin. Je kunt met ‘drag & drop’ elementen van en naar Adobe Illustrator® en Photoshop slepen, of Photoshop-effecten direct oproepen vanuit PageMaker". Je kunt kiezen uit het komplete gamma van kleurbibliotheken, inclusief Pantone® Hexachrome™ en je kunt zelfs verder gaan dan de gedrukte pagina - naar welk electronisch medium dan ook, inclusief het Web. Dus zeg maar gedag tegen je gewone software en maak een afspraak met Adobe PageMaker 6.5. Bel +31(0) 20- 6511200 voor meer informatie. UPGRADE VANDAAG NOG NAAR PAGEMAKER 6.5 Bel 06-0229057 (NL) of 0800-11376 (B) A Tf you can dream it, you can do it? Adobe Vrouwen en kinderen eerst. ——— Scanners voor jedereen “Y . icrotek heeft kort voor { LL deootiernog evens twee nieuwe scanners op de markt gebracht. Het gaat om de ScanMaker Designer Pro en de ScanMaker Office Plus. Beide scanners wijken qua hard- ware nauwelijks van elkaar af. Beide zijn 36 bit kleurenscan- Microtek bundelt veel hard- en soft ware met zijn printers. JULIJAUG. 1997 is een adventure dat zich afspeelt op - de naam zegt het al - de Titanic. De speler kan zich door het hele gedoemde schip bewegen in een 3D-omgeving. De speler is een Engelse geheimagent die gedurende de reis een document van onschatbare waarde moet terugvinden, Het » maar andersom kan ook in de interactieve adventure Titanic, Titanic ners (68,7 miljard kleuren) en bieden een optische resolutie van 600 x 1200 dpi. De geinter- poleerde resolutie is 4800 x 4800 dpi. Het verschil tussen beide modellen zit hem vooral in de bijgeleverde hard- en software. De Designer Pro is voorzien van een TMA II-module voor het scan- nen van transparanten, terwijl de Office Plus een automatische document-door- heeft. De software voor de Designer Pro is voor- al gericht op beeld- bewerking (Photo- shop en Painter). voermodule De Office Plus heeft uraadt het al - vooral kantoorapplicaties te bieden (OmniPage LE, Colorlt). Bij beide scanners zit ook nog een CD met allerhande utilities. En als klap op de vuurpijl wordt bij de Designer Pro eenWacom ArtPad geleverd, De Office Plus kost ongeveer f 2395,-/Bfr 44.026 en de Designer Pro gaat voor f 3495,/Bfr 64.246 over de toon- bank. Informatie: Microtek Europe, Rotterdam, 010-2425688. Ze zijne de DVD's!!! BB y theese even geduura, ¢ maar nu zijn ze er ein- A delijk: — DVD-produc- ten. Harbour Systems distribu- eert de DVD-serie van Pioneer. De twee drives de DVD-A01 en de U01 lezen standaard dual en single layer DVD-ROM-dlisks en DVD-recordable-disks. En jawel, de drives kunnen bovendien, op 10-speed gewone audio, CD-DA, mode 1 en mode 2 CI Voor Mac-gebruikers is de DVD-UO01 het meest interessant, want die is voorzien van een SC- SI ILinterface (de A01 heeft een IDE-interface). De gemiddelde s lezen. datatransferrate van de U01-dri- ve is 1,5 MB/s. Pioneer heeft ook nog een DVD-writer die DVD-me- dia kan lezen en DVD-video-dis- ks kan beschrijven tot een maxi- male opslagcapaciteit van 3,95 GB. De writer heeft een SCSI II- interface. Alle apparaten zijn in principe aan te sluiten op Macs. De prijs van de DVD-U01 be- draagt f 1195,-/Bfr 21.967 exclu- sief BTW. De prijzen van de ove- rige apparatuur zijn nog niet be- kend. Informatie: Harbour Systems, Breda, 076-5205010. De TIASA LINE | 7 Kleuren met ColorTune v leurmanagement is ect hot item dezer da- Tr gen. Het is bij uitstek het terrein waarop de Macintosh een voorsprong heeft op PC’s. Agfa haakt hierop in met het pakket ColorTune. ColorTune is de veel uitgebreidere opvolger van het pakket FotoTune en om- vat drie toepassingen: Color- Tune Profile, ColorTune Batch- ing en ColorTune Preview, De werking is in essentie het- zelfde als bij FotoTune. Er wor- den apparaatgebonden kleur- profielen gemaakt, maar er kun- nen nu ook correcties mee wor- den aangebracht die van toepa sing zijn op specifieke appara- ten. Verder is het mogelijk om profielen voor specifieke appa- raten en algemene ICC-profielen te maken. Het pakket onder- steunt Pantone Hexachrome. ColorTune kan als aparte appli- catie of Photoshop plug-in worden gebruikt. Het pakket komt deze zomer uit. Agfa kon bij het ter per- se gaan van deze MacWorld nog geen prijsinformatie geven. Informatie: Agfa-Gevaert BY, Rijswijk, 070-4131211, Op het eerste gezicht is het net een gewone CD-ROM- speler, toch is dit een echte DVD. ——= Cinema 4D voor cinemaniakken Dis leuk, 2D is aardig, 3D is het best. Ten- minste, voor animato- ren, architecten, industrieel ont- werpers en al die anderen die diepte, verdwijnpunten en licht- bronnen in hun beelden willen verwerken. En voor die mensen is dan ook het pakket Cinema 4D bedoeld. Het pakket dat beschik- baar is Power voor zowel Macintoshes als Windows 95 en onl De revolutionaire PanaFlat PF70 monitor combineert 87% minder reflectie met perfecte beeldkwaliteit. De naam zegt het \ immers al: een absoluut plat beeldscherm met alle voordelen van Panasonic's vooruit- \_Ziende, ergonomisch verantwoorde technologie. Zoals een beeldpuntafstand van ~ “0;Zmm en een beeldverversingsfrequentie tot 160 hertz. Daarnaast is de PanaFlat PF70 standaard ook geschikt voor de Apple Mac-omgeving. De absoluut viakke beeld- buis garandeert vanuit elke hoek een glashelder beeld en is simpelweg beter voor de ogen en beter voor het professioneel beoordelen van visuals en grafische ontwerpen. Van alle kanten goed bekeken dus, zo’n fraaie toevoeging aan uw werkplek. Bel voor meer informatie: Sena aan bs Panasonic = i = « —< <= = = ae ee PI TASAZINE | Ga voor de PanaFlat PF70 Alkmaar (072) 511 54 77 De Beer Europe bv, Almere (036) 535 44 15 RAF Computers/Telecom, Amsterdam (020) 541 13 00 SCC Computers, Amsterdam (020) 631 35 49. Wijnen & Van Maris Automatisering bv, Asten (0493) 67 17 17 Reset by, Delft (015) 262 12 22. Eff-System computers, Den Haag (070) 361 54 15 Adanco Automatisering bv, Deurne (0493) 32 14 03. Goossens Computers, Eindhoven (040) 257 19 90. Linfosys, Goirle (013) 534 64 35. Hof Computers & Software, Groningen (050) 313 14 27. Summix bv, Haarlem (023) 531 75 19. EL-Systems bv, Heemstede (023) 529 33 20. Leufkens-Dubois VOF, Heerlen (045) 572 64 44. ATC/Unitron, Helmond (0492) 52 88 99. Progress Automatisering bv, Hengelo (074) 291 50 06. Cadvise bv, Hilversum (035) 685 05 78. Ing. buro Tomassen, Hoevelaken (033) 258 00 80, Frisicom Automatisering by, Leeuwarden (058) 284 84 84 Viasveld Computers bv, Leiden (071) 512 08 48. TCC EP&L by, Maastricht (043) 363 03 62. Reco Computer, Middelburg (0118) 63 32 33. Royal Computers, Oosterhout (0162) 42 62 64 Correct Computers & Netwerken, Rotterdam (010) 461 85 00. Tanichi Automatisering bv, Venlo (077) 354 33 54. Core-Tek bv, Weert (0495) 54 24 25 J & F Automatisering bv, Winschoten (0597) 43 15 15. INTERNET Oty AC Het door Macromedia overgenomen Future- Splash dat doorging onder de naam Flash is nu uitgebracht in een tweede versie. Met Flash 2 bent u in staat anima- ties te maken voor gebruik op het web, die vele voordelen bieden. De animaties of afbeeldingen bouwen zich snel op en zijn te verschalen doordat er een vectorge- oriénteerd bestandsformaat wordt gebruikt, Bestanden in Adobe Illustrator- of Free- Hand-formaat kunnen worden geimporteerd en worden omgezet naar het Flash- formaat. Enkele verbete- ringen zijn de ondersteuning van geluid en geluidseffecten en de zogenaamde Auto- Trace-optie waarmee GIF's of JPEG's in witerst kleine resolutic-onafhankelijke plaatjes worden omgezet. Ook is er een verbeterde bibliotheekfunctie, waarmee alle objecten, geluiden en bitmaps kunnen worden georganiseerd. Met Flash kunt u moeiteloos gebruik maken van TrueType- of Postscript-fonts die met behulp van de anti-alias- ingmethode perfect op het scherm worden weergegeven. Flash is evenals de bijbe- horende Netscape Navigator plug-in te downloaden op www. macromedia.com, U hebt honderden tekstbestanden op uw systeem staan en én ervan bevat de informatie di u nodig hebt. U kunt natuurlijk alle bestanden stuk voor stuk openen tot u de juiste tekst hebt gevonden. Maar waren computers niet juist in het leven geroepen om u werk uit handen te nemen? Gebruik daarom liever het programma Find In Files, waarmee voorgenoemde handelingen worden geautomatiseerd. U Ukt simpelweg enkele tref- woorden in en geeft aan in welke map en naar welk bestandstype moet worden gezocht. Kijk op www.mauisoft ware.com of fip.aloha.net/pub/ users/mauisw/Mac/. De mogelijkheid van de Mac om screenshots te maken met de toetscombi- natie commando- shift- 3 houdt niet echt over. Hebt u ovit geprobeerd een scherm- afbeelding te krijgen van een geactiveerde menubalk, afzonderlijk venster of een deel van het scherm? Daar laat deze standaard ‘screen- grabber’ u zwaar in de steck. Screen Catcher is echter een Superieure screengrabber waarmee u in staat bent de afbeeldingen eerst te mani- puleren wat betreft uitsnede, aantal kleuren, bitplanes of palet. Na de bewerkingen kunt u de afbeeldingen bewaren als PICT, GIF (ook Interlaced en met transpa- rante kleur) of JPEG. Het programma stelt u op simpele wijze in staat om stechts een gedeelte van een scherm te selecteren of een bepaald venster als doel te nemen. Schermafbeeldingen met pulldown-menu’s zijn nu probleemloos te maken. Hierdoor zal Screen Catcher onder andere een prima gereedschap zijn voor mensen d Hlustraties bij lesmateriaal of artiketen willen maken. (www. stclairsw.- com/scatcher_bg.htm). Wie bekend is met MacICP Monitor voor Open Transport kent onge- twijfeld ook de beperkingen van dit programma. IPNetMonitor is een zeer geslaagde utility waarin maar liefst zeven programma’s zijn geintegreerd. Met deze soft- ware bent u prima in staat problemen met een Internet- verbinding te lokaliseren en uit te vissen waar de bron van deze problemen even- tueel kan liggen. Het programma is ook witerst handig om technische gegevens uit te kunnen wisselen met de Internet Service Provider. Om de verbinding te testen kunt u gebruik maken van Ping, Trace route, Name Server Lookup, Whois, Finger, Monitor (werkt samen met Open Transport) en Subnet Calculator Com het werken met IP-adressen en maskers te vereenvoudigen). U kunt dit handige hulpprogramma vinden op htip://www.uitranet com/~psichel/demo/readme.himl. Microsoft Internet Explorer versie 3.01 voor de Macintosh is uit. Volgens de vrienden in Redmond omvat de nieuwe versie allerhande funoties die eigentijk pas voor versie 4.0 bedoeld waren. Als u een en ander zelf wil uitproberen kunt u de browser download- en via www.microsoft.com. Let op: het is een fors bestand! En het verdient aanbeveling om voordat gaat installeren uw Internet-preferences even te backuppentt Microspft BoB TIMROFF 13 y film- worden gem: formatie; TOPCAD, Dordrecht, 078-6313434. Windows NT-systemen is een van de snelste raytracers die er i Boolean operations, inverse ki- nematics en controle van scherp- tediepte zijn functies die stan- daard aanwezig zijn. Ook specia- le effecten zoals exploderen, smelten en het vervormen van objecten zijn mogelijk. Een groot voordeel van het pakket is dat het een ongelimiteerd aantal textures per object toelaat. Het nauwkeurig in te stellen keyfra- me-systeem biedt verder contro- le over complexe animaties. Cinema 4D ondersteunt Quick Draw 3D en maakt rechtstreeks QuickTime VR-en QuickDraw 3D- bestanden aan. Het standaard pakket kost f' 1460,/Bfr 26.838, de XLversie (in oktober lever- baar) kost f 3360,/Bfr 61.765. Ben L-user Educationalversie kost f 995,|Bfr 18.290, Voor onder- jsinstellingen biedt Media- Machine speciale licenties aan. Informatie: MediaMachine, Amsterdam, 020-6895113. == Nieuwe PowerShot schiet raak — | nkele maanden gelden ¢ ep ercrcen we over de = F PowerShot van Canon, Deze camera bood een forse op- slagcapaciteit, maar de compati- biliteit voor Macs was niet opti- . Inmiddels is er een nieuwe maa versie, de PowerShot 350, die wel gemakkelijk op de Mac is aan te sluiten. De camera is yoorzien van een LCD-scherm en een ver- wisselbare 2. MB CompacFlash- 14 kaart waarop 47 opnames in eco- nomy-mode kunnen worden op- geslagen. Met optionele kaarten van 4 en 15 MB wordt de opslag- capaciteit uitgebreid tot respec- tievelijk 94 en 352 economy-op- namen, In hoge resolutie zijn standaard 11 opnamen te maken, in de normale resolutie 23 stuks. De resolutie van de camera be- draagt 640 x 480 dpi. voorzien in een automatische ris verder flitser met een bereik van 0,7, tot 3 meter. De PowerShot 350 is naast Macintosh ook Windows 95 compatibel. Informatie: Canon Benelux, Hoofddorp, 023-5670123. —x Kink in de kabel en SCSI-chain van zes € Sap evrsaten meestal nog wel, maar werkt bij tien stuks gaat het vaak echt niet meer. En ook bij zes of min- der apparaten hangt de werking vaak af van de kwaliteit en het soort kabels dat u gebruikt. Wilt u af van deze (relatieve, want probeert u het maar eens op een PC) ellende dan is de SCSI Expander van ATTO iets voor u. De SCSL-kaart is er in verschil- lende uitvoeringen en maakt ge- bruik van 16 bit Fast/Wide SCSI met transferrates tot 20 MB per seconde. De SCSI-Expander is compatibel met SCSI I-en SCSI Il- apparaten, En dan de hamvraag: hoeveel apparaten kunnen er- aan worden geketend? Honderd- vijf stuks! De goedkoopste kaart kost ongeveer f 900,|Bfr 16.544. Informatie: ATTO, US, 001-7166911999, —— The missing link... he missing link, de schakel tussen aap en is nog. steeds en andere mis- mens, niet gevonden, sing link, die tussen goedkope kleuren-inkjetprinters en dure kleurendaserprinters, is nu wel boven water. Tenminste, als we Rank Xerox mogen geloven. Het KORT KORT KORT > X-Alt Systems is verhuisd. Het bedrif heeft een nieuw pand betrokken aan de Chroomstraat 10-12 in Zoetermeer. Het nieuwe telefoonnummer van X-Alt is 079-3600100. > InFocus heeft alweer een nieuwe beamer. De LitePro 720 kost maar liefst J 16,000,-/Btr 294.118, Daarvoor krijgt u een apparaat van slechts zes kilo (1) een, resolutie van 800 x 600 dpi en een helderheid van 450 lumens. Ondanks de prijs de moeite waard... Informatie: InFocus Systems, Hoofddorp, 023-5623200. > FileMaker is niet alleen voor de Mac maar ook voor Windows het ideale databasepakket. Maar wilt U er echt alles uithalen wat erin zit, dan is de CD van 1S0-Productions iets voor u; FileMaker resources, shareware, tips en nog veel ‘meer FileMaker-wetenswaardigheden. Bestellen kan via www.is-ezine.com. De CD kost ongeveer / 80,-/Bfr 1471. > Als u deze zomer op vakantie gaat zal het u opvallen dat de geavanceerde badgast zijn foto's maakt met een digitale camera. Dat kan heel goed een nieuwe Konica Qmini QM-3501 zijn, Dit is de nieuwste digitale pocketcamera, Voor deze mini met een resolutie van 640 x 480 dpi en een LCD-scherm betaalt u £1200,-/B fr 22.059, > Adaptec heeft versie 3.5 van Toast uitgebracht. De nieuwe versie geeft gebruikers meer controle over het maken van data, audio, en mixed-mode CD's. Nieuw is Toast’s Greatest Hits, een functie waarmee gebruikers hun favoriete liedjes van diverse CD's kunnen halen om ze op één CD-R te kopieéren. Versie 3.5 kost ongeveer f 200,-/Bfr 3676 en is verkrijgbaar bij Mac-dealers. > Eris goed nieuws voor jedereen dle zit te wachten op ARA 3.0 (Teletoegang). FCR Software heeft een update van LinkUPPP 1.1. Dit pakket geeft tegelijker tid toegang tot het internet (via TCP/IP) en AppleTalk-netwerken via een analoge of ISDN-lijn. LinkKUPPP 1.1 kost f 120,-/Bfr-2206 en is te downloaden via de FCR-site: www.fer.com, PMAcworuo | bedrijf heeft vorige maand de DocuPrint C55 geintroduceerd, Deze A3kleuren-laserprinter is volgens het bedrijf de goedkoop- ste kleuren-laserprinter die op dit moment te koop is. Een héél ge- waagde uitspraak, maar de prin- ter kost f 8995,/Bfr 165.349. De duurdere versie kost f 10.495,/Bfr 192.923 (PostScript en Ethernet), De C55 is een netwerkprinter met standaard 24 MB RAM (64 MB maximaal), die met name is bedoeld voor gebruik in kan- tooromgevingen en een aantal nuttige mogelijkheden biedt. Zo corrigeert ImageFix automa- tisch afbeeldingen van mindere kwaliteit, FaxFriendly is een ty- pische kantoorfunctie die kleur in afbeeldingen zwart-wit patronen die bij uit stek geschikt zijn om via fax te verzenden. De productiviteit omzet naar van de printer is drie fullcolor pagina’s per minuut bij een re- solutie van 600 dpi. In combina- tie met PostScript kan contone- printing worden toegepast. Informatie: Xerox, Utrecht, 030-6980698. Nog verder voorbij de persen 0 is de We & cyondPress ¢ Be Picuwste versi we cen van de handigste van XPress HTML-converters die er zijn. Nieuw in versie 3.0 is naar Het logo van BeyondPress belooft veel goeds. JULIVAUG handig, maar het kan nog beter: de software knop drukt, dan wordt de gewerkt IRISPEW een te dat er gebruik wordt gemaakt van een soort stramien, zodat nagenoeg iedere layout kan wor- den geconverteerd. In de nieuwere webbrowsers zoals Netscape Communicator en Internet Explorer kunnen sty- lesheets worden — gebruikt. Beyond Press genereert deze sty- lesheets door in het oorspronke- lijke document gebruikte stijlen te herkennen en te converteren naar HTML-code. Beyond Press 3.0 kost ongeveer f 1600,/Bfr 29.412. Informatie: Qhus, Deventer, 0570-65991 ris-pen is bij velen in penvorm die zinnen scant als de Iris-pen er overhe Als u nu met de pen een tekst stverwerker bijvoorbeeld en be: n glijdt, Dat fijkt pen wordt nu geleverd met Translator- scant en vervolgens op de pen: fekst herkend en in de applicatie waarin wordt op de plats van de cursor ingevoegd. Op hetzelfde moment vordt ~ indien nodig - in een pop up-venster de yertaling van de gescande tekst weerg 1 Momentee! zijn, er drie vertaalmo: dules verkrijgbaar: van Engels naar Frans en omgekeerd, van Duits naar Engels en omgekeerd en van — Hup, hup, SCSI-hub A WH TO heeft cen Scsi- f gy hud. AccelNet Ultra, TH” op de markt gebracht waarmee meerdere host-machi- n SC! den waarmee data via de hub s toegang kunnen krijgen tot randapparatuur. De snelhe- kunnen worden doorgevoerd lo- pen op tot maximaal 40 MB per seconde. De SCSI-hub zorgt hier- mee voor efficiént dataverkeer tussen werkstations en normale SCSlopslagmedia, zoals harde schijven en RAID's. De SCSI-hub kan vier host-connecties aan en heeft géén SCSHD nummer no- dig. SCSI 1, 2,3 en Ultra SCSI zijn ondersteund. Informatie: Stebis, Tiel, 0344-630202. PO TIASAZ INE | —— Voor Macintosh en Windows yp teeds vaker ziet u deze ( DP ircising bij hard- soft. = ware; nu ook bij Global- Village modems. Global Village maakte vooral dems en deed dat erg goed. Vooral de bijgeleverde software was fenomenaal simpel en ge- bruiksvriendelijk. Maar nu stapt ook GV rigoreus over naar de PC. De nieuwe 56 Kbps modems en PCMCIA-kaar- ten voor Macintosh PowerBooks I Macintosh-mo- modem/Ethernet kunnen nu ook op Windows no- tebooks worden gebruikt. De modemkaartfamilie on- Rockwells K56flex- technologie en flash-ROM en software-upgradable Digitale Signaal Procesing (DSP). Verder automati- yodat alle com- dersteunt hebben de kaarten sche detectie, municatiesoftware de kaarten kan vinden en herkennen. Hot- swapping is standard, en de QuickLauncher maakt het mo- gelijk om gramma’s en regelpanelen te be- communicatiepro- naderen vanaf de desktop. De modemkaarten kunnen worden gekoppeld aan draagba- re telefoons voor draadloze da- tacommunicatie. De kaarten worden in juni verwacht in de Verenigde Staten, en enkele we- ken later in Europa. De ver- wachte straatprijs is rond de 650 gulden of 11949 franc voor de modemkaart en ongeveer 800 gulden of 14706 franc voor de modem/Ethernetkaart. Ze zul- len overal te koop zijn. ATTO's nieuwe SCSI-hub maakt datatransfers mogelijk van maar liefst 40 MB/s, 15 / ( \ a3 i Website’ ging over het be- ang. te Yo Tuctuur binnen een site. Ze hat dat een site vooral vanuit het standpunt van de ind)gebruiker moet worden beoordeeld. Ze lat oorbeelden zien van verschillende structuren waar- dij een zogenoemde ‘flattened hierachy’ - ofwel afge- platte structuur—heel bruikbaar is, Het kenmerkende van deze structuur is dat er niet alleen verticale ver- t an er direct worden doorgeschakeld naar de juiste ‘ug naar de homepage te gaan, maar pagina. Dit systeem kan nog verder worden doorge- voerd door ook in het derde niveau horizontale ver- bindingen te maken. Lisa laat als voorbeeld de website van Peachpit Press zien (www.peachpit.com), waarbij in het derde niveau met een kleurcodering wordt ge- werkt. Ze wijst nog op het feit dat de gebruikte sym- bolen voor alle duidelijkheid ook gewoon een tekst- aanduiding hebben gekregen. Daarna laat ze nog een aantal oplossingen zien voor gevallen waarbij een homepage meer informatie moet bevatten dan er eigenlijk op past. Een scrollende lijst is een mogelijkheid. Eleganter is de methode die voor de site van Twentieth Century Fox werd gebruikt. Bij deze site verandert periodiek het aantal films dat wordt aangekondigd. Het probleem zou kunnen wor- naar Imagination om twee lezingen te geven. MULTIMEDIA-ONTWERPSTER LISA LOPUCK zwarthonte koe heet ‘Confetti’, ze houdt van paarden en van grote honden en ze staat op de lijst van de ‘Top 100 Multimedia Producers of 1996’ van het tijdschrift Multimedia Producer Magazine. Lisa Lopuck, ‘partner and crea- tive director’ van Electravision ~ een multimedia bedrijf gespecialiseerd in visual en content design - kwam op uitnodiging van Adobe Systems Benelux Robert Peters den opgelost door plaats te maken voor een maximaal aantal films, maar de pagina lijkt dan al gauw leeg wanneer er maar weinig films zijn. De oplossing was een vaste indeling met een beperkt aantal plaatsen waarbij de films om de zoveel tijd rouleren. Een ande- re mogelijkheid is: een virtuele ruimte maken die zich lijkt uit te strekken buiten het venster van de browser. De gebruiker beweegt zich dan in die ruimte door de muis te bewegen en maakt daar een selectie. HOE KOM JE OP DE LIJST VAN DE ‘TOP 100 MULTIMEDIA PRODUCERS’? Lisa Lopuck begint al op haar achtste te schilderen. Ze heeft een voorliefde voor dieren en ontwikkelt een eigen foto-realistische stijl. Tegen het eind van haar highschool heeft ze schoon genoeg van het schilderen en het lijkt er even op dat ze dierenarts wordt. Totdat ze min of meer toevallig bij een grafisch kunstenaar naar binnen stapt. Het atelier is levendig, kleurrijk en er klinkt muziek. ‘Dus zo kun je ook je geld verdie- nen’, is haar conclusie. In 1988 gaat ze aan de ee a BD ° — =e: iy 2) 2S BAS Universiteit van Californié’ in Los Angeles (UCLA) stu- deren, Eris dan nog nauwelijks sprake van multime- dia. Ze heeft het geluk bij William Brown, een ont- werpprofessor, terecht te komen. Hij leidt een select groepje van 15 studenten op tot multimediaspecia- list en introduceert hen bij klanten. Met dit groepje heeft ze nog steeds veel contact. In 1991 raakt Lisa be- trokken bij het Apple Multimedia Lab. Op de vraag wat ze de belangrijkste aspecten van haar studie vond, antwoordt ze: “De rijke traditie en geschiedenis van het grafische vak: DTP, fontdesign, Bauhaus... Er is zoveel materiaal beschikbaar waar- mee je in aanraking komt en waaruit je inspiratie kunt opdoen en waarin je ook bepaalde wetmatighe- den kunt ontdekken,” vak blijkt ook uit het feit dat ze les is gaan geven aan Haar enthousiasme voor het de universiteit van San Francisco, Ze vindt het be- langrijk dat studenten hun eigen identiteit ontdek- ken en zich specialiseren in die vaardigheden waarin ze uitblinken. Hoewel een multimediaspecialist een soort manusje van alles moet zijn, richt de vraag uit ~ de praktijk zich vooral op specifieke vaardigheden zoals 3D, authoring, geluid of programmeren. Een echte specialist is iemand die heel goed is in zijn vak maar tevens oog heeft voor het geheel en zo een wi selwerking in het team kan bewerkstelligen. Er is in “de VS geen bedrijf meer dat bereid is sollicitanten een gratis opleiding te geven. Dat houdt in dat je eral tijdens je studietijd voor moet zorgen een gedegen ortfolio samen te stellen, zodat je goed beslagen ten ijs komt als het zover is. _ Designing multimedia lijkt duidelijk gericht op de _ontwikkeling van titels voor CD-ROM's, Maar ook in de __ VSis door de opkomst van het Internet min of meer de bodem uit de markt gevallen voor CD-ROM's, en ver- plaatst de aandacht zich naar het ontwikkelen van websites, Toch gelden ook daarvoor de traditionele ontwerpprincipes, en zullen de extra mogelijkheden _ van de CD-ROM pas in webpagina’s te vinden zijn naarmate er meer bandbreedte beschikbaar komt. a i a TY SS isle ry eee S Peachpit *° ‘S De tweede presentatie, ‘Suspect, Murder on the High Seas’, is een hands-on demonstratie van de vele mogelijkheden van Adobe Photo- shop 4.0. Ze bewijst ook hier weer haar vak te beheersen. Bekwaam, en in een straf tempo, laat ze zien hoe de graphics voor de Suspect-serie tot stand zijn gekomen. Intussen laat ze de ene na de andere tip of handig- heid zien, Het blijkt dat Photoshop 4.0 heel geschikt is voor het maken van opeenvolgende plaatjes voor een animatie. Vooral als er gebruik wordt gemaakt van de gouden tip (en deze moet u volgens Lisa even noteren). erst worden alle onderde- len gemaakt, waarbij elke verande- ring in een eigen laag wordt onder- gebracht, Alle lagen die met elkaar te maken hebben worden gekop- peld, en er wordt een nieuwe laag Webentertainment, gemaakt met Photoshop en Shockwave. ay Bij de website van Peachpit Press wordt gewerkt met kleurcoderingen. gemaakt. Daarna moeten de lagen ig. Zonder de gouden tip wordt er wel worden gecombineerd tot één la gecombineerd, maar gaan de afzon- derlijke lagen verloren, en dat is niet de bedoeling omdat die steeds weer moeten worden gebruikt. De truc is; de optie-toets indrukken, De gekoppelde lagen worden dan keurig samengevoegd zonder dat de oorspronkelijke lagen verloren gaan. Op deze manier werden ook de verschillende plaatjes voor de animaties in pect gemaakt. Suspect is een serie in de categorie webentertain- ment. Op dit moment staan er twee afleveringen op de site van Electravision (www.electravison.com): Dead Birds Don't Sing en Murder on the High Seas. Het zijn beide Shockwave-toepassingen, die slim gebruik maken van de beschikbare mogelijkheden. Het is de bedoeling om de moordenaar op te sporen. Elke ver- dachte heeft een eigen scene waarin hij of zij aanwij- ingen achterlaat, Na het bestuderen van alle aanwij- zingen kan op een antwoordformulier de oplossing worden ingevuld. Dat het web nog niet helemaal klaar is voor dit soort toepassingen blijkt wel uit het feit dat er met twee versies wordt gewerkt; een voor snelle ver- bindingen en een voor langzame verbindingen. Uiter- aard is de versie voor snelle verbindingen veel interes- santer. Ook volgens Lisa zullen uiteindelijk TV en PC samensmelten. Dan kan er tenmin- p= Neiecape: Peachpits Meet Us Lovey: ste weer gewoon worden gezapt. sn ee = Go SG revenpte rere boat {Spree rene Het meest recente boek van Lisa Lopuck is Kid's Web Kit, een boek/CD-ROM om kinderen een eigen website te laten Tie NN ie DOM TOO | Mest UP a, CSA TO maken. ISBN: 021886758, Cae T= ET | JULI/AUG. 1997 17 Mac systemen de PC’s achter zich Lon Poole, Howard Baldwin en Gert Jan Oelderik 18 a ( EW De reden om weer eens een grote Mac-Windows-test te doen ligt voor de hand. Intel heeft in een grote re mecampagne de MMX-technologie gelanceerd, en is van plan om daarmee de Macintosh-hegemonie op gra- fisch- en multimediagebied te doorbreken, Tja, en dat is vragen om problemen, want de resultaten in de tests liegen er niet om. Bij verreweg de meeste grafische en videotoepassingen verslaat de Mac de PC's vrij gemak- kelijk. Overigens is het natuurlijk niet allemaal rozen- geur en maneschijn. Soms botsten systeemsoftware en applicaties op de Mac, zodat de PC even dichterbij kwam. En ook de prijs van Macs blijft iets hoger dan die van PC’s. Zo ziet u maar: niemand is perfect. Om de verschillen tussen beide platforms te ontdek- ken heeft het MacWorld Lab elf applicaties getest op ra- zendsnelle machines van beide platforms. Het Wintel- platform werd vertegenwoordigd door een PCV-120 van Sony (http:/ww.sony.com) draaiend onder Windows 95 op een 200 MHz MMX-voorbereide Pentium. De tweede PC was een Quantex QP6/200 SM-4 (http;/www.quantex. com) draaiend onder Windows NT 4.0 op een 200 MHz Pentium Pro. Topper bij de PC’s was een Infinity PTK-Sa, een prototype met Pentium I-MMX. Het Mac-tea m bestond uit de redactiekeuzen voor beeldbewerking en publishing: de PowerTower Pro 225 van Power Computing (http:/www.powercc.com); een vier-processor Genesis MP 800+ van DayStar Digital (http;/www.daystar.com); en een van de aller- snelste Macs, een prototype van de Pulsar $900/250 van Umax Computer (070-3994166, http:/www.super mac.com). Alle Macs draaiden onder MacOS 7.6 en ge- bruikten Motorola's PowerPC 604e-processoren. Alle computers werden voorzien van 64 MB RAM. Omdat Windows automatisch RAM toewijst aan de draaiende applicaties (als er maar één applicatie draait krijgt die alle RAM die hij nodig heeft) werd op de Macs aan alle applicaties steeds 42 MB RAM toege- kend. Zo hadden de Mac-applicaties een vergelijkbare hoeveelheid RAM. Omdat Intel met haar MMX-technologie vooral mikt op grafische applicaties en multimedia, is ervoor gekozen om software te testen die de systemen juist op die punten belast. Beeldbewerking, 3D-animatie en desktopvideo; dat zijn de gebieden waarop MMX zou moeten excelleren. De gebruikte pakketten zijn: Photoshop 4.0, Premiere 4.2 en PageMaker 6.5 van Adobe; Painter 4.0 en Ray Dream Designer 4.0 van Fractral Design; FreeHand 7 en Extreme 3D 2.0 van Macromedia en tenslotte Specular Infini-D 3.5. Voor de volledigheid zijn ook de pakketten Mathematica 3.0, Excel 5.0 en FileMaker 3.0 getest. RISC TEGEN CISC Als u een regelmatig gebruiker van grafische of 3D- software bent, bent u goed af met een Mac. De float- ing point-capaciteit (de rekenkracht eigenlijk) van de RISC-processoren is vele malen groter dan die van de ClSC-processoren die in PC's worden gebruikt. De kracht van RISC-processoren komt het best tot zijn recht wanneer er een continue stroom floating point- en. integer-instructies. moeten worden verwerkt. Vooral bij FreeHand en Painter kwamen de voordelen van die rekenkracht tot uiting. CACHE-VOORDEEL Wat betreft cache kunt u er vanuit gaan dat geldt: hoe meer cache, hoe beter. Het maakt daarbij in feite niet uit of de cache intern in de CPU wordt geregeld (Level 1-cache) of extern is (Level 2-cache). Level 1 cache is sneller dan Level 2-cache, die op zijn beurt weer snel- ler is dan RAM. De cache doet in feite niets meer dan het bewaren van de laatst gebruikte RAM-inhoud, die daardoor sneller toegankelijk wordt. Alle geteste systemen maken gebruik van L1-cache in twee soorten: de datacache en de instructiecache. In de Macs waren beide soorten 32 K groot, maar de PC's moesten het doen met caches van 16 K (in de Sony PCV 120) en slechts 8 K in de Quantex QP6/200. In duurdere Macs en PC's is vaak extra externe cache aanwezig, die vooral een groot voordeel biedt als er in beeldbewerkingsprogramma’s veel grote brokken data worden verwerkt, Dat uit zich bijvoorbeeld in de test van Painter: de PowerTowerPro 225 was daar bijna even snel als de Umax met z'n 250 MHz PPC. De reden is dat de PowerTower 1 MB L2-cache heeft en de Umax 512 K. De externe caches in de andere machines bedroegen 512 K - op de Sony na, die niet meer dan 256 K Level 2-cache had. PentiumPro PC’s hebben de externe cache in de chipmodule van de CPU zitten, zodat de externe cache niet via de 66 MHz bus hoeft, maar volledig op 200 MHz kan worden benaderd. DE SNELLERE BUS... De communicatie tussen de CPU en RAM of tussen de CPU en andere componenten gaat via zogenaamde JUL “bussen’, De interne bussen in PC’s zijn meestal snel- ler dan die in Macs. Een typische PC-bus heeft een snelheid van 66 MHz, terwijl de Mac-bussen in snel- heid variéren tussen de 40 en 50 MHz. De externe cache wordt dus bij PC’s sneller benaderd dan bij Macs het geval is. Dit zou eigenlijk moeten leiden tot een snelheids- voorsprong voor PC’s, maar dit blijkt niet zo te zijn. SNELSTE De reden daarvan is inge- wikkeld. Een CPU die een aantal keer sneller is dan de bus verdoet veel tijd met wachten voor de bus. Een dergelijk ineffi- ciént systeem zal dus nooit de snelheid berei- ken die u op grond van de kloksnelheid van de CPU zou mogen ver- wachten. De Mac zou in dit geval dus trager moe- ten zijn dan de PC's. Bovendien is de ineffi- ciéntie van het MacOS (dat nog grotendeels be- staat uit de 680x0 code in plaats van de Power- PC-code) een tweede ver- tragende factor. De reden dat Macs on- danks al deze tekort- komingen toch niet tra- ger zijn, ligt in de kracht van de 604e-processor. Waar de 604 en de Pentium ongeveer gelijk presteren, is de 604e een klasse beter en neutrali- seert hij de tekortkomin- gen van het OS en de bus- sen. Die betere prestaties zijn voor een gedeelte het gevolg van de hogere Kloksnelheid, maar ze zijn voor het belangrijk- ste deel te danken aan de hogere efficiéntie van de processor ~ die er overi- gens ook voor zorgt dat ook 604’s sneller zijn dan Pentiums met gelij- ke kloksnelheden. PowerPC's De nieuwe generatie Power?C's is snel! Motorola is van plan om voor het eind van het jaar de PPC 604e te leveren met een kloksnelheld ‘van 300 MHz. De PPC 603 draait inmiddels al op 300 MHz. En dat is ‘og niet alles: IBM en Motorola hebben samen de plannen voor de G3-chip voltooid, Deze PowerPC is geoptimaliseerd voor Macintosh- applicaties en biedt snetheidswinsten tot negentig procent ten opzichte van de PPC 603e en verti procent ten opzichte van de 604e, De G3 draait op 250 MHz en hoger, en heeft net als de PentiumPro een ‘interne bus’ voor de externe cache, Exponential X704 De gedoodverfde opvolger van de 604 PPC is de Exponential X704, Deze processor is er met kioksnelheden van 450 MHz, 500 MHz of 1533 Mhz. De 704 heeft interne caches van twee keer 2 K en één keer 32 K. Deze architectuur is misschien niet voor alle Macs optimaal. De chip wordt vanaf deze zomer geleverd en waarscijnljk vooral in high-end grafische systemen ingebouwd, Dat laatste is ook een gevolg van het hoge energieverbruik van de chip (75 watt, dat is 15 keer meer dan de PPC G3). ips TriMedia Om het MMX-gevaar te keren is Apple van plan om de TriMedia coprocessor van Philips Semiconductors in nieuwe Macs te gaan bouwen. De TriMedia is eigenlijk te beschouwen als een QuickTime- accelerator. De coprocessor kan diverse digitale video- en audio- signalen coderen en decoderen (MPEG-1 en -2, Motion JPEG, Dolby AC-3 enzovoort). Wanneer de eerste Macs met de TriMedia-chip worden geleverd is nog niet bekend, Snellere busser Zoals al eerder in dit verhaal is vermeld gaat de bussnelheid van de Mac (momentee! tussen de 40 en 50 MHZ) omhoog naar meer dan {60 MHz, Umax en PowerComputing zijn er al druk mee bezig. Alle CHRP-machines ~ Macintoshes die worden gemaakt op basis van industriestandaard-componenten - krigen die hogere bussnelheid. Snellere externe cache Umax heeft een slimme oplossing om Macs sneller te maken, Het bedrijf levert een SmartCache-kaart die tussen de OPU-kaart en het moederbord wordt geplaatst. De kaart verdubbelt de Kloksnelheid van de CPU, De CPU kan de cache op de SmartCache-kaart sneller benaderen, terwil de bussnelheld met het moederbord gelik blljft. Op deze manier kunnen in de Umax machines ook snellere CPU's ‘worden geplaatst dan het moederbord normaal gesproken zou toelaten. De SmartCache fungeert dan eigenlijk als buffer. NORMAAL OF OPTIMAAL Toen de Power Macs net te koop waren stond er op veel software ‘optimized for Power Macintosh’. ‘Tegenwoordig is software weer ‘optimized’, maar nu op een ander viak: multiprocessing. Als u een Genesis MP 800+ met vier processoren hebt, is dat eigenlijk al- DE SNELSTE APPLEDEALER VAN NEDERLAND... D2 3.0 Gb extern AV im uate TILE TS 9 = 3 SNELLE AV HARDDISK a Apple Vision 850 20” monitor Super aanbieding ‘saouoreia0i Seeiauee doh UsnJOM UsnseeNUCONSSULIOAS) S2UCQ) “PNOYBEIOOA JepUN La USISONpPUSZEAIA1G DS “HH: [ men? pail iM Netwerkers E ce inf sa Grotere project is enter — Persoonlijk advies Prepress oplossingaa., ~ Hoevelaken - Amsterdam Nijmegen ‘or! Hogebrinkerweg Sd» Burg. Roellstraat | Groenestraat 173 3871 KM Hoevelaken 1064 BH Amsterdam 653! HE Nimegen =" ‘Officiéle EVOLUTIO Postbus 201 Tel (020) 613 35 05 Tel (024) 322 01 64 Kk (pent 3870 CE Hoevelaen Fax (020) 613 56 40 Fax (024) 324 21 35 — e Dealer hoevelaken@microevolution.nt. amsterdam@microevolution.n! _nijmegen@microevolution.nl DP. Bestellen? Bel (033) 253 62 13 of fax (033) 25721 69 SNELLE PC, SNELLERE MAC i Kae de MacWorld Lab-test waarbij top PC's en top Macs werden vergeleken, kwamen de Macs als snelste uit de bus. Om eerlijke testresultaten te krigen werden ook MMX-tests gedaan, maar ook die duwden de PC's niet voorbij de Macs. Zelfs het prototype Infinity PTK-5A, voorzien van de Pentium IhMMX (de Pentium Ils begin mei geintroduceerd) op 233 Mhz, kwam niet voorbij de Umax $900/250 (die eveneens in mei op de Amerikaanse markt verscheen). De povere resultaten van de DayStar Genesis zn te wijten aan de specialistsche configuratie van dat system. De machine is geoptimaliseerd voor specifieke taken, niet voor en breed scala aan toepassingen. Hoe hoger de score hoe beter. Het referentiesysteemis de PCV-120 (=1.0) Hadid di Productie-systemen PowerTower Pro 225 (MacOS 7.6) 16 18 (16 21 19 12 08 Genesis MP 800+ (MacOS 7.6) 19 916 12 08 19) «15 os 07 QP6/200 SM-4 (Win NT, PentiumPro) 13 15 13 NA 10 15 11 1A PVC-120 (Win 95,MMX Pentium) «1.0.0.0... 10 Prototyp ‘Umax $900/250 (MacOS 7.6) 18 21 17 12 22 24 18 09 Infinity PTK-SA (Win NT, Pentium I) «71.620 1.8ONA 8B MacWorld Lab testte elf pakketten: Photoshop 4.0, Premiere 4.2 en PageMaker 65 van Adobe; Painter 40 en RayDream Designer 4.0 van Fractral Design; FreeHand 7 en Extreme 3D 20 van Macromedia en tenslotte Specular Infini-D 3.5. Voor de volledigheid zijn ook de pakketten Mathematica 3.0, Excel 5.0 en FileMaker 3.0 etest. Alle systemen hadden 64 MB RAM en 8 MB VRAM en 17 inch monitoren op 800 x 600 pixels in 24 bit kleur, Het Lab gebruikte de interne SCSI-bus bij de Mac en de interne EIDE-bus bij de PC's, Verder werden de ATI Technologies Xclaim 3D-videokaart op de Mac en ATI's 3D Pro Turbo PCZTV-kaart op cde PC gebruikt. Boide kaarten zijn op de drivers na identiek. SNELSTE een 2 GB drive kosten al gauw f 1500,/Bfr 27.574. De voordelen van de snel- Jere SCStdisk kwamen in)» — de test tot uitingitijdens ” het maken vat ani- DE MMX- mated GIF met Extreme 3D. De traagste Mac deed TEC s Bee 1E over het hele proces ne- ‘O gentien minuten korter » BRENGT PC’s dan gz snélste PC! ONTEGENZEGLIJK NIET ALLEEN ROZE EUR EN. MANESCHIJN De bovenstaande lofzang op de prestati n de DICHTER BIJ D, MAC, MAAR U Mac zou de indruk kun- MOET WEL nen wekken van voorin- genomenheid. En na- GEOPTIMALI- tuurlijk hebben we onze voorkeuren, maar de ob- SEERDE jectiviteit gebiedt ons bs toch om een aantal kant- SOFTWARE tekeningen te plaatsen. ‘De MacWorld Lab-tests staan onder supervisie van Chris Uiterwijk Zo waren de resulta- H a EN 5 ten van de tests die een x beroep deden op de mul- —- leen maar handig als de software die u gebruikt isge- _titaskingcapaciteiten van de computers stevast in ‘ optimaliseerd voor multiprocessing. Het probleem met het huidige MacOS 7.6 is dat multiprocessing alleen snelheidswinst oplevert in special daarvoor geschikt gemaakte operaties. Alle andere operaties zullen gewoon één processor gebrui- ken, terwijl de extra code om het MacOS multiproces- sing te maken de Mac ook nog eens met tien procent vertraagt. De geteste Genesis MP 800+ met vier 200 MHz PPC’s gedroeg zich als gevolg daarvan in alle tests (behalve de Photoshop-test) als een Mac met 180 MHz 604e processor. Dit probleem wordt in Rhapsody verholpen. zal Ook aan de PC-kant is optimaliseren nodig. De MMxX-technologie brengt lime ontegenzeglijk dichter bij de Mae; Poser u-moet wel lig = ae soft- half jaar voordat er appli- ware hebben om profijt bben van de grafische en _caties zijn. ‘videoprestaties van ee i r. Een ander nadeel is de prijs. Hoewel het prijsverschil tussen Macs ensPC’s de laatste tijd veel Kleiner is geworden, PageMaker-file naar Acro- bat Distiller was de snel- ste Mac twee keer langza- mer dan de QP6/200, en 27 procent langzamer dan de PCV-120. Deze re- sultaten wijzen er nog eens op dat de Mac hard toe is aan preemptive multitasking. Rhapsody daarvoor Maar ja, dat duurt nog een jaar, en dan nog een zorgen. ARDE SCHIJF) Een andere belangrijke reden van de snelheid van de Macs is dat desharde a a bijna zonder uitzonde- ring SCSI-drives zijeDe SCS-bu Rif cen hogereda- is de Mac nog altijd tatransferrate dan de in PC's gebruikte EIDE-bus. De duurder dan vergelijkba- snelheid van de hardélschijfis belangrijk, omdat de re iguraties. Die data die de computer niet uit de cache of RAM kan PC: uraties preste- halen van de harde schijf worden gehaald. Overigens__ren dan wel minder goed is de SCSI-bus niet alléen sneller, maar fabrikanten ge- dan de Macs. bruiken in de regel Setter loopwerken voor 7 SCS-drives dan voor EIDE«drives, Natuurlijk zijn PC's te voorzien van SCSI<lrives, maar een SCSF-2 kaart en ] 34 “~s AUG het voordeel van de PC's. Bij het-exporterenyvan een. 7 Th De Macintosh hardware die is gebaseerd aga } op PowerPC-processoren, SCSI-drives en w veel L2-cache, is beter en sneller dan de PC-Pentiums met hun EIDE-drives en geringe cachegrootten. Toch halen de Macs niet de allerhoogste prestaties, door de lagere bussnelheid en het langzame codperative-multitasking MacOS. Als in de toekomst de bussnelheden in de Mac worden verhoogd naar 66 Mhz en hoger zal dit veranderen. ‘De CHRP-machines die eind van deze zomer het licht zullen zien, en ook al enkele Umax-machines die op stapel staan, zullen dat bewijzen, De tekortkomingen van het MacOS ‘worden opgelost door Rhapsody, maar daar zullen we met z'n allen nog wel even op moeten wachten. Een ander positief punt voor de Mac is dat de RISC-processoren aan het begin van hun levenscyclus staan, Ze kunnen bijvoorbeeld vrij eenvoudig hogere kloksnelheden krijgen. ‘Natuurljk komt Intel ook met snellere processoren en gaan PC-makers ongetwijfeld ook SCSI-randapparatuur gebruiken, maar het grote nadeel voor de Intel-PS'en is dat de CISC- architectuur van de Pentium-processoren aan het eind van de Jevenscyolus ljkt te zijn. Hogere kloksnelheden dan 200 MHz zijn alleen met kunstgrepen mogelijk (koppeling van twee Pentiums) en dan nog lijkt 275 MHz het maximaal haalbare. Als Intel te zijner tijd gaat overschakelen naar RISC- processoren zal dat problemen opleveren voor software die voor CISC-processoren is geschreven. 21 hoc, — wan Wenn, REN Orsini ee, MODERNE COMPUTERS EN OUDERWETS MONNIKENWERK Tekenfilms spreken tot de verbeel- ding. De hoofdrolspelers hebben minstens negen levens en kunnen alles wat in werkelijkheid niet kan. Maar hoe worden tekenfilms ge- maakt? Zijn ze altijd alleen ma voor kinderen? En wat heeft een boom met Philips te maken? Mac- World zocht de antwoorden. 22 Gert Jan Oelderik The Tre kenfilm die in opdracht van Philips is gemaakt door is de titel van een tien minuten durende te- de studio van Martin Melis. De film werd in januari van dit jaar in 28 landen vertoond tijdens de wereld- wijde Customer Day van de Eindhovense multinatio- nal. Aan de productie is zes weken lang gewerkt door een team onder leiding van Maarten en Martin Melis, voornamelijk op Macs en deels op een Amiga. De film is inmiddels genomineerd voor een aantal vakprijzen. “We kregen de opdracht om de film te maken half ok- tober 1996, en eind november moest alles klaar zijn”, vertelt Martin Melis. “We hadden het jaar ervoor delen van de film Morkramia voor de Customer Day van 1995 gemaakt. Bij die tekenfilm was de omgeving met 3D-technieken gemaakt en de karakters met 2D- animatietechnieken. NeoGeo uit Eindhoven maakte het 3D-gedeelte op SGI's, wij deden het 2D-gedeelte op een Amiga, Omdat NeoGeo in 1996 geen tijd had, moesten we het dit keer alleen doen.” De productie werd dit keer vooral op Macs gedaan. Die keuze lag voor de hand. “Ik zou er niet over pieke- ren om zo’n klus te doen op een PC onder Windows NT. Vooral het installeren van nieuwe software is op die computers een crime. Toevallig hebben we net een nieuwe Lexmark-printer. Op de Macs draaide die bin- nen vijf minuten, vanaf de PC met Windows NT erop lukte het pas na lang proberen, Het is slecht mogelijk om zelf fouten op te lossen op een PC. Voor een PC-netwerk moet je eigenlijk ge- woon een systeembeheerder hebben. En zeker als je zoals wij heel veel te maken hebt met tijdskritische producties, moet je snel zelf problemen kunnen op- lossen, Ken andere reden om voor de Mac te kiezen is natuurlijk dat er inmiddels veel applicaties zijn voor audio- en videoproducties die geen enorme footprint meer vereisen. Je hoeft geen SGI of Sun werkstation meer te hebben om video te maken, op een Mac kan het ook. Dat wil overigens niet zeggen dat ik nooit proble- men heb, Ik ben met mijn studio begonnen op een grote zolder, waar het nogal warm werd. Krach- tige Macs produceren veel warmte ~ net als ie- dere computer. En dat resulteerde in crashes. niet alleen de Macs, ook scanners en andere randapparatuur houden niet van veel Maar warmte. THE MAKING OF THE TREE Het thema van Custo- mer Day 1996 was De Boom ofwel The Tree. Het bedrijf Philips en haar relaties werden als boom —_weergegeven. Tussen de wortels wo- nen de Roots-people, de toeleveranciers, in de stam de Trunk-people, het bedrijf Philips, en in de kruin wonen de Branche- people, de klanten. Op basis van dit thema is door Jonathan Ellis het script voor de teken- film The Tree geschreven. Martin Melis: “Met dat script zijn we gaan werken. Allereerst hebben we een storyboard ge- maakt. Dat was er bij Morkra- mia niet eens van gekomen, en dat leverde vooral voor de ani- mators veel problemen op. Aan de hand van dat story- board hebben we vervolgens een ‘lijntekenfilm’ met voice-over gemaakt, om aan Philips te laten zien. Dat is belangrijk, niet alleen voor de klant, maar ook voor de componist van de filmmuziek. Die moet zich aan iets vast kunnen houden om de juiste muziek te schrijven. Toen deze ‘béta’ was geaccordeerd konden we echt aan de slag.” Het maken van een tekenfilm is ook heden ten dage nog vooral veel handwerk. Alle animaties wor- den los getekend. Voor iedere seconde video zijn in principe 25 frames (tekeningen) nodig. Bij tekenfilms wordt daar echter een beetje mee gesjoemeld. “De meeste tekenfilms worden gemaakt met twaalf fra- mes per seconde. Dat wil zeggen twaalf unieke beel- den. leder beeld wordt gedubbeld om op 25 te komen ~ in two's heet dat, Bij hele snelle bewegingen worden overigens nog minder beelden gebruikt.” De eigenlijke animaties zijn puur handwerk. Er worden keyframes gemaakt; de aanvangspositie in punt A en de uiteindelijke positie in punt B. In dat tijdspad worden nog een paar extra frames gemaakt en vervolgens wordt met de hand, boven een speciale lichtbak, iedere nieuwe positie getekend, Daarna wor- den de beelden gescand en gerenderd naar bewegend beeld. Dan kan worden gekeken of de bewegingen zijn zoals ze moeten zijn. Maar tegenwoordig kan er met 3D-pakketten ook heel behoorlijk op de computer worden geanimeerd. Vooral Poser 2 (zie review Mac- World 5) kan heel vioeiende en vooral natuurgetrou- we bewegingen realiseren. “Als de bewegingen in de lijntekenproef (pencil- test) goed zijn worden de tekeningen geinkt en ge- scand. Daarna begint het inkleuren in DeLuxe Paint op de Amiga. Om dat te vergemakkelijken hebben we de lijnen in de potloodtekeningen 100% zwart ge- maakt. Overigens hebben we voor het inkleuren geen Mac gebruikt, maar de oude vertrouwde Amiga met DeLuxePainter. Dat pakket is erg goed, maar helaas niet verkrijgbaar voor de Mac. De Amiga is trouwens een uitstekende multimediacomputer. Dankzij de Blitter-chip is de machine met de weergave van ani- maties soms sneller dan een Mac en altijd sneller dan een PC, ondanks de schamele 28 MHz en 68040-pro- cessor.” Painter voor de Macintosh is volgens Melis een uit- stekend pakket, dat echter als nadeel heeft dat yoor ieder element een aparte laag moet worden aange- TEKENEN & ANIMEREN JE HOEFT GEEN SGI OF SUN WERKSTATION MEER TE HEBBEN OM VIDEO TE MAKEN, OP EEN MAC KAN HET OOK 23 DE ILLUSTRATIE-NORM OPNIEUW BEPAALD INTRODUCTIE ADOBE ILLUSTRATOR Denk eens aan het meest geavanceerde illustratiepakket dat verkrijgbaar is, Denk dan nog eens. Adobe Illustrator® 7.0 heeft de illustratie-norm volledig opnieuw bepaald, zodat ook jij nu je eigen norm opnieuw kunt bepalen, Sleep & plaats mogelijkheden met Adobe Photoshop® en Adobe PageMaker® NAADLOZE INTEGRATIE plus cen gemeenschappelijke gestroomlijnde interface zijn slechts twee van de kenmerken die een naadloze integratie mogelijk maken. En, omdat Adobe lS Illustrator 7.0 zowel beschikbaar is voor Macintosh® als Windows®, zal je Upgrade vandaag nog naar de NJ EU) WE creative flexibiliteit geen enkele beperking meer kennen, terwijl je moeiteloos GROTERE PLEXIBILITBIT Adobe Illustrator 7.0° beweegt tussen toepassingen en besturingssysteem. oonsiedits ¥ __* Maar dat isnog maar een stukje van het verhaal: —s ] Geavanceerde opties voor het publiceren op Web en ondersteuning van de voor de industrie belangrijkste kleurmanagementsystemen zorgen dat een Sear ae z je productiviteit op een niveau komt waarvan je voorheen alleen maar kon dromen. shereshc ganlapths osrte adelante ver Sec iipeason Dus, als je geen genoegen meer wilt nemen met standaard illustraties, kies Alle ermelde prize in excl BTW en vercendoiten dan het illustratiepakket dat de norm heeft bepaald. Het is nu verkrijgbaar bij — Bel 06-0229057 (NL) je dealer. (0800-11376 (B) 7 . y \ b h 1 Bel +31 (0)20-6511200 voor meer informatie. . r vww.adobe.com Ifyou can dream it, you can doit.” Adobe aap 208 ‘is penn se TEKENEN & ANIMEREN maakt, en je dan al snel met tientallen lagen te kam- Te enen ei A Sinn agi mergen als bijvoorbeeld in Photoshop. Vanaf de Ami- & ANIMEREN ga worden alle frames losgemaakt en met Debabe- lizer geconverteerd naar QuickTime-formaat. Omdat de video die van de Amiga komt een iets ander for- maat heeft dan standaard QuickTime, moet het beeld- formaat worden aangepast met enkele utilities. o GEEN 3D, DUS WEL AFTER EFFECTS “Het eigenlijke bewerken gebeurt in After Effects. Een prima pakket voor 2D-animatie, Omdat we voor The ‘Tree geen gebruik hebben gemaakt van 3D-technie- ken, hebben we een erg handige mogelijkheid van After Effects nogal veel gebruikt. Dat gaat om het on- afhankelijk van elkaar laten bewegen van lagen. ge Daardoor kan je de voorgrond, als je de camerapositie a verandert, sneller laten bewegen dan de achtergrond, waardoor er toch diepte-effect ontstaat.” Melis is niet op alle fronten tevreden met After Effects. “De pre- view mode is niet snel genoeg. Weliswaar kan je zelf de resolutie instellen ~ hoe lager de resolutie hoe sneller de preview ~ maar echt viot gaat het niet. Wat — dat betreft is de eerste release van IIluminaire die ik onlangs onder ogen kreeg overigens ndg minder VOOR THE TREE goed. Maar ja, dat pakket bood wel weer een aantal mogelijkheden die AE niet heeft zoals een Paint-mo- IS GEBRUIK dule. Om het probleem van lang renderen te onder- vangen, hebben we voor dit soort klussen extra re- GEMAAKT VAN kenkracht in huis gehaald. Nadat alles in After Effects was gerenderd, is het geheel in Radius Edit gemon- MEER DAN teerd en met behulp van de Video Vision PCI recht- streeks naar Betacam weggeschreven.” TWINTIG Bij het maken van tekenfilms en animaties wor- den bijna alle disciplines en pakketten gebruikt die de SOFTWARE- moderne vormgever moet beheersen. Voor The Tree is bijvoorbeeld gebruik gemaakt van meer dan twintig BUNDELS, softwarebundels, utilities en plug-ins. De belangrijk- ste daarvan waren Illustrator, Photoshop, Painter, UTILITIES EN After Effects, en voor de hele grote bestanden natuur- lijk LivePicture, “Die veelheid en diversiteit aan soft- PLUG-INS ware is leuk, maar ook gevaarlijk”, meent Melis. “Om het beste resultaat te krijgen zou je denken dat je alle — pakketten tot in detail moet beheersen, maar in de praktijk is dat niet mogelijk en ook niet wenselijk. In de regel ga je bij projecten uit van wat je uiteindelijk wilt zien. Vervolgens gebruik je de software om tot dat specifieke resultaat te komen, Dat dan bepaalde mogelijkheden yan een pakket ongebruikt blijven is geen pro- bleem, die gebruik je later wel weer, Maar ondanks dat blijft het werken met computers en soft- ware een zaak van veel lezen. En uiteindelijk heb ik toch ook bij deze productie weer veel baat gehad van mijn ervaring als illu- strator, met gewoon potlood, acrylverf, aquarel en viltstift.” 2s h geprofileerd) 1 randversieringen aanbrengen op onderdelen van bouwwerke: 2 creéren van invoer-, litvoer- en E MAAKT U URPROFIELEN OOR SCANNERS, Geen kleurmanagem len. Kleurma- staat met de beschikbaarheid van ColorSync 2.0 op de markt kwam, was als ee auto zonder wielen; een mooi ontwerp er viel niet mee te tijden. Alleen Apple zelf kwam met profielen voor hun kleurapparaten: voor de monitoren en voor de Color StyleWriter en Laser- Writer. Maar daarmee was u er nog lang niet. Ten- slotte werkt u bij kleurmanagement met drie onder- delen: invoer, bewerking op de computer en uitvoer. Het wachten was op andere leveranciers die profielen voor apparatuur meeleveren of op programmatuur waarmee u zelf profielen kunt maken, Een apparaatprofiel beschrijft de kleurkarakteris- tieken van een apparaat ‘in een zekere staat’. Een pro- fiel bevat informatie over het witste wit en het zwart- ste zwart dat een apparaat aankan, de maximale den- 26 PRINTERS & MONITOREN? si iten van rood, groen en blauw, en informatie die nodig is om de specifieke apparaatkarakteristieken om te zetten naar een apparaatonafhankelijke kleur- ruimte. Met een scannerprofiel zet u een bestand om naar CIE Lab en vanuit CIE Lab zet een printerprofiel het om naar bijvoorbeeld CMYK voor een drukpers. Veel fabrikanten leveren nu al profielen bij hun apparatuur. Als u nu een monitor van bijvoorbeeld Radius koopt krijgt u daar profielen bij. Voor talloze printers zijn al profielen beschikbaar, Maar ook een opmaakpakket als Adobe Pagemaker laat zich op dit gebied niet onbetuigd. Bij installatie krijgt u de mo- gelijkheid om profielen voor allerlei apparaten te in- stalleren. De keuze is erg groot: invoerprofielen voor scanners (voor Nikon, een Microtek-scanner, de HP Scanjet en natuurlijk voor de Photo CD), monitorpro- fielen voor allerhande monitoren en veel uitvoerpro- fielen, en niet alleen voor de apparaten van Kodak zelf. PageMaker is een heel mooi voorbeeld van hoe kleurmanagement geimplementeerd kan zijn. Niet al- leen krijgt u allerlei profielen, maar ook de beschik- king over twee 1CC-compatibele kleurmanagement- systemen: ColorSync en het Kodak ICC-systeem. U kunt in PageMaker naar uw scherm toe een softproof maken van het drukproces en u kunt vanuit Page- Maker een proofprinter aansturen, waarop u het drukproces simuleert. Dit alles met steeds dezelfde RGB-bestanden. ALGEMENE PROFIELEN U krijgt met algemene profielen niet het meest opti- male resultaat uit uw apparatuur. De profielen zijn gemaakt voor een gemiddelde situatie, die in de prak- tijk nergens voorkomt. Laten we de verschillende on- derdelen van het kleurmanagementsysteem nog even nalopen. h # scanners en digitale camera's. Scanners wer- ken met lampen waarvan de lichtopbrengst in de loop van de tijd achteruit gaat en de lamp van tijd tot tijd vervangen moet worden. Het apparaat levert dus geen constante scan af en moet daarom regelmatig worden geprofileerd. jonito: Wanneer u een aantal monitoren ~ net uit de fabriek ~ naast elkaar aanzet ziet u verschil. Vervolgens zet u er een stel gebruikers achter, die de helderheid en het contrast naar eigen smaak mogen instellen. Wil het juiste profiel opstaan?! En dan heb- ben we het over monitoren die net uit de fabriek komen, Maar de fosforen van een monitor verouderen door gebruik. Er zullen dus in de loop van de tijd steeds grotere onderlinge verschillen ontstaan, omdat de ene monitor de hele dag aanstaat en de an- dere veel minder vaak wordt gebruikt. Ultwoer: printers en persen. Bestaat hier een gemid- delde situatie? Gemiddelde papiersoort, gemiddelde UCR (Under Color Removal)? Natuurlijk bestaat HET BELANGRIJKSTE BIJ KLEUR- MANAGEMENT IS HET PROCES DAT U VOOR OGEN HEBT betekent wat voor papiersoort u gaat gebruiken, maar ook dat het apparaat in een bepaalde gekalibreerde staat moet verkeren. Wat voor een scanner betekent: wat voor soort fotomateriaal u gebruikt, En voor een monitor: hoe de helderheid en het contrast zijn inge- steld, en wat voor gamma en Kleurtemperatuur u hebt gekozen. MONITORPROFIELEN Er zijn een paar manieren waarop u de monitor kunt kalibreren en vervolgens een profiel kunt maken en gaan gebruiken. Met de ‘armeluis’ oplossing — het Gamma-regelpaneel van Photoshop ~ kunt u op het oog de monitor zo neutraal mogelijk afstellen, met een kalibrator de kleuren en het gamma van het scherm meten, ze vervolgens aan een bepaalde van te- voren gekozen standaard aanpassen en met de geme- ten waarden een profiel genereren. Vooral het gamma van de monitor is erg belangrijk, daarmee be- paalt u hoe de grijsindruk van een beeld is. Het Doelgamma is 1.8, en met behulp van de Gamma-aan- passing wordt de balk onder Doelgamma een grijze streep. Vervolgens gebruikt u het profiel dat bij de monitor is meegeleverd. Als ude monitor ook nog op een bepaalde kleur- temperatuur kunt zetten, kies dan het pro- fiel dat bij deze kleurtemperatuur hoort. Het beste is natuurlijk een gekalibreer- de monitor waar een profiel van wordt ge- maakt. Er zijn allerlei apparaten voor te Kies het gewenste profiel. cco comme cal er wel zoiets op een pers. Een lithograaf vraagt ook niet altijd wat voor papier er in de pers gaat. NOLL ‘Gamma Vers 20.1 ©1990 Thomas Kool Rachten voortehouden Een MatchPrint is ook een soort gemiddelde. Maar het wordt anders als u persproeven wilt hebben om te zien hoe iets er echt uitziet op het Deelgamme: 100 14@ 18022 ‘Gur aanpassing papier dat u gaat gebruiken. In dat geval wil u ook een profiel hebben dat rekening houdt met de kleur van het papier. Hetzelfde geldt voor ce) inktjetprinters en dye sublimationprinters. Ook hier krijgt u variatie in kleur door variatie in Or Ou materialen. Wit punt EE Zwart pnt © Balans @ Vit pant (CC txten 7) (operon) In de drie onderdelen van de kleurmanagement- workflow zijn zoveel variabelen mogelijk dat het het beste is om in de totale workflow te werken met ei- gengemaakte profielen. Alleen dan haalt u het beste uit de apparatuur. HET PROCES Het belangrijkste bij kleurmanagement is het proces dat u voor ogen hebt. Dat moet helder zijn gedefi- nieerd en daar moet alleen van worden afgeweken als u weet wat u doet. In het handboekje van de Profile Factory - een softwarepakket voor het maken van pro- fielen ~ staat de gouden regel voor het profileren be- schreven: definieer het proces, profileer het proces en gebruik het proces. Met proces wordt bedoeld: hoe ge- bruikt u het apparaat. Wat voor printen niet alleen ° x Het Gamma-regelpaneel koop: Colortron kan het, ViewOpen van Linotype le- vert er een kalibrator bij, en er zijn natuurlijk moni- toren waar standaard een kalibrator bij zit (een Barco of een PressView-monitor). Het proces is altijd hetzelf- de. Eerst bepaalt u hoe de monitor moet worden afge- regeld: het doelgamma en de kleurtemperatuur - het Target White Point bij de Colortron Kalibrator. 5000 graden Kelvin is bijvoorbeeld de standaard om kleur bij te beoordelen. In de rest van de workflow zal dat dan ook de standaard moeten zijn. Een dia moet op een lichtbakje worden bekeken dat diezelfde kleur- temperatuur heeft, en een print of drukproef zal ook onder licht met die kleurtemperatuur beoordeeld moeten worden. De kalibratie is verder eenvoudig. Eerst moeten de helderheid en het contrast worden afgesteld, met behulp van con- trasterende vlakjes. Deze instellingen mogen dan niet meer worden veranderd, want na verandering geldt de gemaakte kalibratie en het gemaakte profiel niet meer. U plakt vervolgens een meetapparaat met een Instellen vergt enige studie. 22 zuignap op een specifieke plek op de monitor, en de kalibratiesoftware geeft de monitor een aantal specifieke kleuren dat wordt gemeten. De geconstateerde afwijkingen worden zo goed mogelijk verbeterd, het gamma van de monitor wordt naar het gekozen gamma ge- bracht en uiteindelijk wordt de monitor naar 27 4 ESSELTE ZN ZENU ECHT GEK GEWORDEN?! ON y, Supersnetle Postscript Level 2 kleurprinter voor veeleisende professionals. Superieure beeldkwaliteit. Compatible met Apple en Windows® 3.1 en ‘95. Richt nu uw digitale doka in met de snelste Postscript ’printer ter wereld: De Kodak XLS-8650 PS/CMYK. Profiteer tijdelijk van duizenden guldens gratis supplies. Deze Kodak Dye Sublimation printer bezorgt elke foto- graaf hyperrealistische foto’s, waar een gewone kleurenlaserprinter niet aan kan tippen. Ook prepress/lithografie bedrijven verzekeren zich met deze Kodak XLS-8650 PS/CMYK printer van hoogwaardige kleurproeven, waarmee elke klant zich laat overtuigen. Dus houd u zelf niet langer voor de gek: Profiteer voor 30 juni a.s. (1 Ja, ik ben niet gek. tk taat fl. 4.271 gulden aan voordeel bij aanschaf van de Kodak XLS-8650 PS/CMYK niet liggen. Laat uw dichtstbijzijnde dealer contact met mij op nemen. naam bedrijf straat postcode/plaats datum handtekening ‘Stuur of fax deze bon naar: Esselte b.v. Postbus 218, 3440 AE Woerden, tel. 0348-41 5084, fax 0348-42 12.03 of e-mail: letrasetNL @esselte.com Alle bedragen excl. btw. Postscript is een handelsmerk van Adobe Systems Incorporated. ws Kodak trakteert tijdelijk op GRATIS supplies: + GRATIS 400 vel XLS Paper Ag* fl. 165,- + GRATIS Ey 400 vel Transparant Film Aq* fl. 275,- + GRATIS Netwerkkaart: TCP/IP, Ethestatk & Novell Netware fl. .795,- + GRATIS 4x Color Xtralife Ribbon Aq* CMY fl. 405,- + GRATIS key 400 vel Photo Paper Ag fi. 21: + GRATIS 4x Color Ribbon Ag* CMYK fl. 375,- Ls + GRATIS Extra Aq* paplerlade fl. 215,- + GRATIS v7 100 vel Commercial Paper Aq’ fl. 242,- >. / + GRATIS EY 400 vel Publication Paper Aq* fL. So Gratis samen t.w.v. 4271 - Kodak a digital science Kodak is de toonaangevende fabrikant van digitale foto: apparatuur, Bezoek voor de latest state of the art onze site: http://www.kodak.com een bepaalde kleurtemperatuur gebracht, Tenslotte wordt door de software een nieuw ColorSyne-profiel gegenereerd, wat natuurlijk in de ColorSync-profie lenmap terecht moet komen. Zorg ervoor dat dit het monitorprofiel wordt dat in het ColorSyncregelpa- neel is geselecteerd. DE SCANNER PROFILEREN Het maken van een scannerprofiel is in theorie erg ge- makkelijk, Er wordt een kaart/dia (de standaard IT8- kaart) met een aantal verschillende Kleurstalen ge- scand, meestal als RGB-TIFF-bestand. De waarden van de verschillende gescande kleurstalen worden verge- leken met de waarden van de originele stalen. De pro- fileringssoftware doet de rest: het kleurbereik van de scanner wordt bepaald, de afwijkingen van de scan- ner worden uitgezet tegen wat die waarden echt zou- den moeten zijn, en vervolgens wordt er een profiel gegenereerd, Het probleem bij het maken van een scanprofiel is de manier waarop de scan wordt gemaakt, met ande- re woorden: wat doet de scannerdriver (de software waarmee de scanner wordt aangestuurd, veelal een plug-in voor Photoshop) met de gescande data? De profielscan moet zo ‘kal’ mogelijk zijn, met zo min mogelijk instellingen. Als u een gammacurve gaat ge- bruiken tijdens het scannen van de IT8-kaart, dan zult u bij het gebruiken van het scanprofiel de scan met dezelfde gammacurve moeten maken. Als de scansoftware zelf tijdens het scannen auto- matisch het witste wit en het zwartste zwart bepaalt scant u dus elke keer met andere waarden, waardoor het gemaakte scannerprofiel niet meer geldt. Zoiets kunt u oplossen door de automatische bepaling uit te zetten of door bij elke scan een grijswaardenstrip mee te scannen, waardoor het zwart en wit met be- hulp van de waarden van de strip worden bepaald. Als u zelf zwart en wit kunt ‘prikken’ is het meescannen van zo'n grijswaardenstrip ook ideaal. Wilt u het helemaal perfect doen, dan zult u een profiel moeten maken voor de verschillende materia- len die u gaat gebruiken. DIGITALE CAMERA’S Een profiel maken voor een digitale camera kan ook met behulp van een IT8-kaart. Ook hier geldt natuur- lijk weer dat de omstandigheden waaronder de kaart wordt gefotografeerd van tevoren duidelijk gedefi- nieerd moeten worden. In de handleidingen van de verschillende softwarepakketten wordt hier met geen woord over gerept. Alleen ColorBlind wijdt er een ali- nea aan, Bij ColorBlind kunt u voordat het profiel wordt berekend een knop aanklikken voor Digital Camera. Een digitale camera heeft een ander kleurbe- reik dan een dia of fotomateriaal. Als ColorBlind de opgenomen IT8-scan analyseert, wordt er rekening ge- houden met kleuren die niet op de IT8-kaart terecht zijn gekomen. Zo staat het althans in de handleiding. Of het werkt heb ik zelf nog niet kunnen constateren. JULI/AUG, 1997 software die voor de benodig orgen. Inmiddels is die softwa handen. Met de meestgebruikta pakket implementeert. Voor XP Xtensie kopen, of wachten op ‘Voor het maken van invoer-, m6 fielenis er steeds meer softwar MONITOR KALIBRERE! De Colortron tl (+ f 2400. Lightsource. Heft behalve de kalibreren van de monitor nog hheden. Kan met de Profile Fact worden gebruikt voor het make fielen. ts 00k inzetbaar als meet andere pakketten ViewOpen (+ { 1550,-/Bfr 28 Hell. Speciale monitorkalibrato monitorkalibratiesoftware, DTP92 (+ { 2700,-/Bfr 49. ‘monitorkalibrator. SCANNERS PROFILERE ScanOpen ICC (+ 1550,-/Btr LinoType Hell, targets (opzicht, ColorBlind** 1GC Print en Professional (respectievelik /11.500,-/Bfr 211.397. Zie ook B profileren), Wordt geleverd meta geschikt voor het maken van moni printerprofielen, The Profile Factory ( f 1506 LightSource. Geschikt voor het I t len kunt aten printen ‘om het profiel mee te De keuze die u maakt hangt af van de elheid printers die u wil profileren, hoe vaak u doen, uw budget en uw geduld. Met ‘maak ik met de Colortron in ongeveer een printerprofiel. Ik heb dan ongeveer en gemeten. Er is software die ook d ICC Print on ColorBlind Professio- Scanners profileren). Als u beschikt over libreerde scanner kunt u de kleurstalen ‘de scanner laten ‘meten’, De Professional- mogeliikheid om UCR, Inkt start, inktlaagdikte, enzovoort te bepalen voor Factory (+, 1500,-/Btr 27.674) van.de LightSource, Geschikt voor het maken van scanner~ “en printerprofielen Eris wel een Colortron én een mreerde/yeprofileerde) scanner bij nodig. Eris en komt nog meer profileringsoftware. Kodak ‘heeft inmiddels dergelijke software, en het pakket - ColorSynergy bestaat ook al een tijd, Agfa komt "deze zomer met ColorTune. Deze laatste drie heb ik i jen voor “dit artikel niet kunnen bekijken, maar ik kom --@rop terug. ~ *XeFllclaimt dat hun meetapparatuur veel nauwkeuriger is “dan de Colontron, Zi vinden dat u voor het meten van het Jie van cen monitor een ander apparaat moet hebben dan de hot meten van Keurstaien (opicht). De Colorson kan owe! de monitor als de Keurstalen meten. “*CoorBind ‘kan werken met allerei soorten meetapparatuur, orste gezicht kt het de meest complete oplossing Net maken van profielen voor monitoren digitale persen, flmrecorders;eigenik elk uitvoernpparaat Blind Professional Kun u voor printerpofielen ze elheid Kleurstalen bepalen. Ook kunnen e printers Ge worden gelinealiseer, woemide hard- en software is verkriigbaar bij elke rige Apple-dealer. HIGH-END CMYK Sommige high-end scanners leveren alleen maar CMYkK-scans en geen RGB. Terugzetten naar RGB en dan een profiel maken is niet erg zinvol. Het kleurbe- reik van de CMYK-scan is kleiner dan dat van een high- end RGB-scan. Toch is het nuttig om een profiel voor dit soort scans te hebben, als u bijvoorbeeld een digi- tale proef wilt creéren voor dat specifieke drukproces. U wilt het CMYK-scanprofiel kunnen combineren met het profiel van de proefprinter, een dye sublimation- printer? ColorBlind geeft u de mogelijkheid een pro- fiel te maken met een CMYK scan van de IT8. 29 > Philips Brilliance Monitors. They bring out the DaVinci in you De Philips Brilliance Monitors bieden accurate weergave van kleuren in hoge resoluties en een optimale kwaliteit in helderheid en consistentie. Ze zijn verkrijgbaar met een 15", 17" en een 21” scherm. Dus geschikt voor zowel PHILIPS professionel als privé gebruik. Breng uw talent in beeld met de Philips Brilliance Monitors. Bel voor meer informatie de Philips Consumentenlijn: 0900-8406 BRILLEANCE” (20 ct. p/m). http://www philips.com igh RESOLUTION MONITORS Het belangrijkste is dat elke scan die met de scanner of digitale camera wordt gemaakt dezelfde instellingen krijgt als tijdens het maken van het profiel. Wat natuurlijk niet wil zeggen dat u een duidelijke kleurzweem in een foto of dia er niet uit mag halen tijdens het scannen. Tenslotte is het belangrijk dat de hoeveelheid kleuren die u binnenhaalt de mi- nimale hoeveelheid is voor een goede repro- ductie, En vergeet niet dat elke kleurcorrectie na het scannen de scan aantast. ‘Caltrain Stata Vectoatn suceeded. fave Cleon fo ma Pro Com a i i "Pie it vrtiea276 CLE ATLA) UITVOERPROFIELEN In theorie is het maken van een uitvoerprofiel even gemakkelijk als het maken van een invoerprofiel. Vanuit de profileringssoftware wordt een bestand naar de printer gestuurd. Ook dit bestand bestaat weer uit een aantal kleurstalen, De geprinte stalen worden gemeten, de gemeten waarden worden verge- leken met de verwachte waarden en vervolgens kan het profiel worden berekend, Maar ook bij het print- proces zijn er allerlei variabelen die bepalen hoe de uiteindelijke print eruit ziet en waaraan het van tevo- ren bepaalde proces en het profiel moeten voldoen, Is de printer een RGB-, CMY- of CMYK-printer? Geen enkele printer print met licht. Uiteindelijk zal ook een RGB-printer met CMY of CMYK werken, Of het nu inkten zijn of folies, het gaat erom wat de printer of de printerdriver verwacht binnen te krijgen. Als de printer in plats van RGB, CMY{(K) binnenkrijgt, zal die CMYK eerst worden omgezet naar RGB en vervol- gens door de printerdriver of de printer zelf weer terug naar CMY(K). Op dergelijk omzettingen zit u in een kleurmanagement-workflow natuurlijk niet te wachten. En er zijn best veel RGB-printers op de markt: de meeste QuickDraw-printers zijn RGB-prin- ters, en er bestaan ook PostScript-printers die RGB ver- wachten. Bij de software van de Profile Factory wordt daar nogal wat aandacht aan besteed. Er wordt zelfs een bestand bijgeleverd waarmee u kunt testen of de printer RGB of CMY(K) is. Pas als u weet wat voor soort printer het is, kunt u er een bestand met kleurstalen naar toe sturen om dat later te gaan meten. De printer zal zo goed mogelijk moeten zijn afge- regeld voordat er een profiel van gemaakt gaat wor- den. Als u een bestand naar een zetma- chine stuurt, verwacht u ook dat de be- lichter goed is afgeregeld, wat wil zeggen dat wanneer u een tint van 30% vraagt, u ook die waarde terug wilt zien op de film. lets dergelijks wilt u ook bij printers. Het proces om dit te realiseren heet linealise- ren, maar u kunt het ook kalibreren noe- men, Dit proces gaat vooraf aan het maken yan het profiel. De colorcopiers van Nashuatec met De Colortron verifieert het profiel a IN THEORIE IS HET MAKEN VAN EEN UITVOER- PROFIEL EVEN GEMAKKELIJK ALS HET MAKEN VAN EEN INVOERPROFIEL waarop kalibratiestroken worden geprint, Deze print wordt door de copier zelf gescand en geanalyseerd. De copier heeft dan een basiskalibratie. Met behulp van software van EFI wordt er nog een testprint gemaakt. Deze testprint is gerelateerd aan een target, waarbij de target voor een bepaalde werkwijze staat. Deze tar- gets hebben weer een relatie met ICC-profielen die bij de copier worden meegeleverd. Als u de copier afre- gelt met de Fiery-software en het aanbevolen papier gebruikt, is met het profiel dat wordt meegeleverd een heel goede afdruk te verkrijgen. Wilt u echter ander papier gebruiken, dan zult u de printer dus eerst moeten linealiseren en daarna pas een profiel kunnen maken, Kortom, een profiel moet niet een slecht ‘gekalibreerde’ printer compenseren. Wat doet de printerdriver met het te printen be- stand? Meestal waarschijnlijk niets. Maar sommige programma’s sturen extra informatie met het be- stand mee. QuarkXPress doet dat bijvoorbeeld met be- hulp van de PDF-bestanden. Als u steevast vanuit XPress print is het verstandig om het bestand met de kleurstalen ook vanuit XPress te printen. DRUKPERSPROFIELEN Het maken van een profiel voor een specifiek druk- proces is nogal arbeidsintensief. Eerst moeten de kleurstalen kleurgescheiden worden geprint op een belichter. De films moeten worden gedrukt op het pa- pier en de pers waarop later zal worden gedrukt. Na het doormeten van de kleurstalen zult u moeten be- palen hoe de kleurscheiding van de RGB-bestanden moet plaatsvinden. Hoeveel UCR, hoe dik de inktlaag, enzovoort. Wat dit soort profielen betreft kunt u ook gebruik maken van de standaard Euroscale-profielen die er in- middels zijn. Als u tenminste voldoende lithografi- sche kennis hebt om dit soort keuzen te kunnen. maken; anders is het het beste om voor een ge- middelde instelling te we kiezen. Maar het belang- ren rijkste is dat u van tevo- ren een proces definieert en daarvan bij het wer- ken met het gemaakte profiel niet afwijkt. Dat geldt natuurlijk voor het gehele proces van in- voer, beeldschermbewerking, tot uitvoer. Afwijkingen van het gedefinieerde proces geven onbetrouwbare resultaten. Met de software die er nu is en de software die eraan komt (zie kader) is het voor het eerst mogelijk om met enige moeite een be- trouwbaar kleurmanagementsysteem toe te Fiery RIP hebben de mogelijkheid om de passen. copiers exact af te regelen. Zoiets gaat als volgt: er wordt een testprint gemaakt De diverse kleurbereiken lijken op spinnenwebben. 31 De wondere wegen van webdesig Het ontwikkelen van webpagina’s begint langzamerhand een ingeburgerde activiteit te worden in de grafische industrie. De snetheid waarmee nieuwe browsers en aanverwante technieken op de markt verschijnen ligt echter zo hoog, dat het zelfs voor profs een hele opgave