eu Macworld 1998 0708 NED OCR

MacOS X Achtergronden vanaf de orld Wide Developers Conference COLORSYNC in XPRESS & PHOTOSHOP Plug and play? Workshop GoLive CyberStudio CROSSWORLD Windows 98 of MacOS 8.2 SNELSTEPC’S TEGEN \ SNELSTE.MAGS || XPress en Photoshop ry ay getest op Apples G3 en . 400 MHz Pentiums: %j Van ilu Robots bouw: \ Ws "71096600466 OMicrosoft B.V./N.V.©™ Alle genoemde namen en merken zin (geregistreerde) handelsnamen dan wel handelsmerken van de betreffende bedtijven en/of Microsolt in de Verenigde Staten en/of andere landen, Microsoft® Office 98 Macintosh® Edition Meer gemak voor de Mac” Van: Microsoft Verzonden: vrijdag, 26 juni 15:35 Aan: alle gebruikers van de Power Mac™ Onderwerp: Eindelijk is het zover We zijn helemaal opnieuw begonnen. Eerst hebben we de oude editie terzijde geschoven. Toen hebben we een speciale afdeling in het leven geroepen. Uitsluitend om een splinternieuw Microsoft Office voor de Macintosh te ontwikkelen. Een pakket dat volledig past in de unieke Mac-omgeving. Waarin je soepel van de ene applicatie naar de andere gaat. Van e-mail naar tekstverwerker, naar spreadsheet en ga zo maar door. Zonder ooit het gevoel te krijgen dat je plotseling verzeild bent geraakt in een volstrekt vreemde omgeving. De nieuwe Microsoft Office 98 Macintosh Edition heeft die bijzondere look & feel waaraan je als Mac-gebruiker zo verknocht bent. Zodat je voortaan in elke applicatie kunt werken op je eigen, vertrouwde manier. Ervaar het zelf. Ervaar het nu. Vraag in de winkel om een demonstratie. Of kijk meteen even naar de multimediale demo op ww.mnicrosoft.com/macoffice/ MHICPOSORE” vii.0:« 60 you wan to go today? wow.microsott.com/benclux/ ISSN 0926-3008 rt | Schipholweg 1, 208 US Harem Posts 6446, 200 Gk Here Telloon 028461122 fox 023-8461177 (eda) lloon 025-4611 tx 0288461185 (lgameen) Spider: 015-2158900 Inrnet:macwordg Redact Gert-Jen Oeiderk (hooldredacteur) Pauling Newwho (eindredacteur) Karin Schaap (redactisecretaresse) Medewerkers Peto van Anmekoay, Rut Boer, Yet Cramer, Ptr Dirtens, ick van Eoden, Johan Elznga, Hans Frederik, Petr Ken, Sander Kasse, ‘Aber Keer, Rob Kouwenberg, Dennis Kut Ton van Leeuwen, Cav Lemos Jan Ldbengy Petr Mertens, Robert Petes, Jeroen Patera, ‘Jone Sctldermans, Maarten Schutjes, Mende Seche, Louis Siler, Robert van der Veet, Lue Vis, ‘Bob Tint, re Vetch | Producti Angélique Sanchez ‘ha Schuring (Mediaorderadminstrate) Vormgeving en illustraties Burt Hendriks, Tabea Pike, Bert van Zutphen, Hans Hendrix toga), Alan Coben Advertentie-exploitatic Fred Driessen (verkooplier), Mare! Schaper Telloon 023546110, ax 0235461168 Unt hp wwe dg media Marketing Tali de Boer, Simen Philips, Mieke Erkelens, Martine Vert Hans Zahn Half Directio Paul Molenoar, Algomeen Directeur Faimon Gort, Commerce! Directeur menten abot. Gabrila van Beck Meynckens, Johan Eoging, olen 028-546) 13 (ussen 9.00 en 18.00 us) Abormementspe 8850/84 1790 pe jar (11 re), 1150/84 8000 per twee jar (22 runes) roepsabonnementenen-taneven op aang, COpzeggingen utsutendscvielik en uteri ‘6 weken voor hel verstriken van de abonnementspetode Prepr Verwel Prepress, Midrectt Druk Brouwer Rotate, Del Distribute Betapress, ize ‘COMMUNICATIONS NEDERLAND {© 106 Communications Nederland Nets ut deze utgove og opener wize warden vergenomen monde: itdrskeike schitee toesterning van de utgeve. Het verlnen van toestemring tot pubikatie nde tic sek ch tevns ut ot etn enige orm eiekrnisch beschikbaar sien. ‘ 4 PUBLISH? é Hee | DAN? MACWORLD WoRDT PUBLISH. MISSCHIEN EVEN WENNEN, MAAR MET PUBLISH KOMEN OPINIES-OVER/DE:STAND VAN ZAKEN IN DIE VAKGEBIEDEN, EN LAST BUT NOT LEAST, U WILT CONTINU VOOROP LOPEN IN DE ONTWIKKELINGEN OP HET GEBIED VAN DIGITALE VORMGEVING. IN PUBLISH GAAN WIJ U DIT BIEDEN. Mer MéiR WORKSHOPS, MET MEER COLUMNS, MET MEER ACHTERGONDVERHALEN EN MEER PAGINA’S. EN NATUURLIJK NIET ALLEN MEER, MAAR OOK BETER. HET COMPLETE MACWORLD-TEAM, AANGEVULD MET NIEUWE CREATIEVE SPECIALISTEN UIT DE PC- EN UNIX-WERELD, GAAT ERVOOR ZORGEN DAT U MET PUBLISH KRIJGT WAT U WENST: DE BESTE INFORMATIE UIT DE BETROUWBAARSTE BRONNEN! MEER OP PAGINA 40. Gert Jan Oelderik Deadline MacWorld’s actuele paginé Magazine Feiten, nieuws en achtergronden Drupsteen Column Gloednieuw systeem zonder veel herschreven code. Mac of Windows ing op basis van twee grafische applicaties........ g & play? No way! ColorSync in Photoshop en XPress. Stap voor stap naar flexib kwaliteit Een multi-ass animatie opgebouwd vanuit Illustrator. 10 Jaar digitale video Desktop Televisie/Video (DTV). MacWorld Zomerprij 9 Win een multimediacursus of ISDN-pakket....... MacWorld wordt Publish Vakblad voor digitale contentdesigners ren stabie MacOS 8.1... CrossWorld Windows 98 en het DOS-gevoel Review PlayerPro, FoolProof, Grammarian, MailSmith 1.0, OneClick, QuicKeys PowerPak .. Boeken Uitgelezen en gerecenseerd. DTPraktijk Nieuwe tips en trucs voor de ontwerper en DTP'er.. Workshop DHTML en GoLive CyberStudio 3.0 .........» Second Hand Mac Te koop, gevraagd en ruilen.. icepagina Nabestellingen en extraatjes. PowerPool Tips en trucs. 100% Mac Tips, goodies, trucs, eastereggs, shortcuts en meer. Ab AB 60 64 utc oe i a hse ao Cerio Reg te Wien an gy. nan Ds Oi ho than ead ew penny ont x Inoue Rrger Bp Oa ei, ‘inst gonna Aun Autaan Mw an We israan Pe Rw Comer Cao Mew Hh Ph Wena Asta Comper orc, wa Aaa Py Aaa gn F Rng Tol a Baa at Ba Ha sms, on aor, Man i Wot ah Nn, er i Compe phew rs Ba, C6 Mac apr Cana 0 Cana Center i rut st! ae a ase Cm Cama Computers Conn PW ns oe ex: Wok Gy er: ox Sat ees Cent mse Mao Ch le Mee Cc or nme Carer nh Mason aa, EW man lO an eae FCW sD aaa Wat oa oe Comer We a FCW Me {aa E Soho FE Wo nb Ae. ound av eto, Toa Fe Dae eb, se Mos ra, Mawr, Rens & Tc, Mean Fc: Germany Compa. CooptrateCmuwota tt, Cmnct FOU (a! Os Maen PCW Cer Amy Caran Cs One Gata FC Wl Coen Arex Hu PCW Come Aare Hog fan iy pune ane Weiter one wee uae Race aS! One Unay apa ee Comeowo ena CWO Veneta PCW ea MaAcW MacOS X EINDGEBRUIKERS EN ONTWIKKELAARS WINNEN Tijdens de openings-keynote van de World Wide Developers Conference in San Jose kondigde Steve Jobs voor de derde keer op rij een verandering aan in de plannen voor een nieuw modern besturingssysteem. Na Copland en Rhapsody is het nu MacOS X dat de Macintosh-gebruiker alle mogelijkheden van een modern Operating System moet gaan geven. 16 Dankaij Steve Jobs heeft Apple ontdekt dat ColorSync en AppleScript essentiéle technologieén voor Apple zijn. Een nieuwe versie, 2.5, is het eerste PLAY? resultaat van die hernieuwde aandacht. 26 Het bewegende beeld is op allerlei manieren beschikbaar, de keuzen van de diverse tv-kanalen zijn talrijk geworden en daarmee is het vermogen om beelden tot ons te nemen toegenomen. Tv-programma's van meer dan tien jaar geleden zien er traag en gedateerd uit door de manier waarop ze gemonteerd zijn. 34 4 \) MacWorld \ MacWorld worpr Lay . OD Na bijna tien jaar marktleider te zijn geweest in Bi. R de Macintosh-tijdschriftenmarkt gaat MacWorld vanaf september op in Publish, het nieuwe vaktijdschrift voor vormgevers, digitale videomakers, webdesigners, digitale {fotografen en multimediamakers. 40 JULI/AUG. 1998 | RUBRIEKEN | REVIEW > PlayerPro > FoolProof > Grammarian > MailSmith 1.0 > OneClick > QuicKeys PowerPak 4B DTPRAKTIJK Actiefolders maken is nog altijd een hele uitdaging. Het lijkt simpel, maar een goede wervende folder maken is geen sinecure. En het mooiste is dat het succes van actiefolders meestal heel goed meetbaar is. Kortom, een uitdaging... En die uitdaging kan nu beter worden aangegaan met Shape of Things, een gratis XTensiont Dit en nog veel meer nieuws in DTPraktik 60 aflevering 65. WORKSHOP De evolutie van het webdesignproces gaat de derde en beslissende ronde in. De komst van interactieve technieken als Dynamic HTML, waarbij een webpagina meerdere gedaanten kan aannemen nadat deze is ingeladen, en de toegenomen (reken)kracht van de computers geeft een nieuwe generatie editors de arena vrij. In deze workshop staat CyberStudio 3.0 centraal, waarmee GoLive wedijvert met andere high-end webeditors als Macromedia Dreamweaver 1.2 en NetObjects Fusion 30. 64 COMPUTERS N&G Computers is een dynamisch automatiseringsbedrijf dat zich kenmerkt door uitstekende service en optimale klantgerichtheid. N&G Computers levert desktop en notebook-computers, workstations, servers, netwerkproducten, monitoren, printers en opties van ultslu , Waarbij Apple Macintosh en Compaq Computers hoog in het vaandel staan. Naast hard- en software biedt N&G Computers een groot aantal diensten waaronder: inventarisatie, installatie, configuratie, deta- chering, support, reparatie, training en consultancy. Vanzelfsprekend wordt alle gebruikte apparatuur door onze technische dienst getest en op compleetheid gecontroleerd. Bent u geinteresseerd in andere apparatuur? N&G Computers is uw partner als het gaat om totaaloplossingen voor stand-alone,- netwerk- en multi-platform-omgevingen, Nieuw & Gebruikt! Vraag naar ons wekelijks overzicht van Nieuwe & Gebruikte computers of kijk op onze internet site. Godfried van Seijstlaan 37b, 3703 BR Zeist telefoon: 030 - 6930466, fax: 030 - 6919000 www.neg-computers.nl / e-mail: info@neg-computers.nl HEWLETT* PACKARD = Apple SONY KOMT MET FLATSCREEN Het heeft even geduurd, maar nu komt ook Sony, de kampioen van het Trinitron-beeldscherm, met een flatscreen LCD-monitor. Het gaat om de 15 inch CPD-L150 met een thin-film transistor-LCD die een resolutie biedt van 1024 bij 768 pixels. Het scherm heeft een refreshrate van 85 Hz en kan net als veel andere LCD-monitoren worden opgehangen aan de muur. Sony komt met meer plats, ook op het traditionele CRT-front. De CPD-520GS is een ‘normale’ 21 inch beeldbuis, met dien verstande dat hij veel minder groot is. De zogenaamde short-neck monitor is de helft minder diep dan gewone CRT-monitoren. Wanneer de monitoren in Nederland verkrijgbaar zijn, is evenals de prijzen nog niet bekend, INTERNET PHONE Voor diegenen die het helemaal gehad hebben met de PTT is er goed nieuws. Telefonie via het Internet komt steeds dichterbij. Hoewel, in Nederland is het nog niet zover, maar in de Verenigde Staten neemt een en ander serieuze vormen aan. Met versie 3.5 van VocalTecs InternetPhone (alleen voor PowerPC) kunnen gebruikers verbinding maken met normale telefoons. Ze moeten daarvoor een abonnement hebben op een Internet Telefoon Service Provider (ITSP) en moeten via die provider verbinding maken. Telefoontjes die via InternetPhone met een normale telefoon worden gepleegd, worden gerouteerd naar een gatewayserver bij de ITSP. Die verbindt op zijn beurt de oproep naar een normale telefooncentrale en zo door naar het telefoonnummer van bestemming. Versie 3.5 van InternetPhone is vooral verbeterd waar het gaat om geluid. InternetPhone is geschikt voor Mac en Windows, en via het pakket kunnen gebruikers ook crossplatfom communiceren. De Windows-versie (4.0) biedt bovendien nog video-ondersteuning. Bezitters van oudere versies van InternetPhone kunnen gratis updaten via info@vocaltec.com of www.vocaltec.com. QuarkKXPREss 4.03 Er is er weer een: een update voor XPress 4.0. Er is een behoorlijk aantal typische bugs gerepareerd. Een bloemlezing: het probleem met het openen van XPress 3.3-bestanden met vanaf cd geimporteerde afbeeldingen is opgelost. Verder wordt de boodschap ‘onvoldoende geheugen’ niet meer weergegeven als u 3.3-bestanden opent met de omloopinstellingen AutoWeergave of Handmatig en die vervolgens in 4.0 bewaart. Er is verder een aantal printproblemen opgelost. Haarlijnen herkennen nu achtergrondobjecten en zullen dus nu overlappen, haarlijnen worden afgedrukt in 0,125 pt in plats van 0,25 pt en er wordt nu rekening gehouden met de papierhoogte die door de gebruiker is gedefinieerd. Als de waarde groter is dan de maximale door de PPD aangehouden waarde wordt de PPD- waarde gebruikt. Dit zijn slechts enkele van de bugfixes voor de MacO$-versie van XPress. De upgrade is ook beschikbaar voor de Windows-versie van het pakket. Overigens zijn sommige bugfixes platform-afhankelijk; de Windows-versie heeft weer heel andere bugs dan de Mac-versie. Het verdient dan ook voor gebruikers van beide platforms aanbeveling om de update te downloaden via www.quark.com. SPELLETJES OP DE Mac? Velen onder u weten het niet, maar de Mac is hard op weg om een ideale spelcomputer te worden. En dat is extreem belangrijk. Spelletjes vragen het uiterste van de rekenkracht van de processor, en de nieuwste technieken worden door spelletjesontwikkelaars toegepast. Een andere reden waarom spelletjes belangrijk zijn is dat veel mensen computers kopen om spelletjes op te spelen. Of in elk geval vinden dat de computer die optie moet hebben. Als een vader een computer koopt voor de boekhouding, is het ook leuk als de kiddo’s er iets aan hebben ‘want dan kunnen ze spelen- derwijs de computer leren kennen..." Maar waarom zijn er dan zo weinig spelletje voor de Mac? De reden is simpel: Apple heeft de laatste jaren weinig gedaan aan ondersteuning van spelletjesontwikkelaars, Maar daar komt verandering in. Met de G3-processoren en nieuwe moederborden heeft Apple snelheid genoeg, en met de iMac hebben ze bovendien een consumentencomputer die niet duur is. Dit gecombineerd met de USB-poorten op de iMac (waarop allerhande joysticks kunnen worden aangesloten) en de netwerkvoorzieningen maken van het geinige Macje een ideale computer voor paps en mams, maar ook voor de kids! Apple heeft dat door, en tijdens de Electronic Entertainment Expo die in mei in New York werd gehouden stelde Apple de gamesontwikkelaars dan ook volop medewerking in het vooruitzicht. To be continued dus... <4 EEN IETS ANDER BEGIN VAN MAGAZINE DAN U GE- WEND BENT. WE BESTE- DEN AANDACHT AAN DE STICHTING KUNSTBENDE, DIE TEN DOEL HEEFT JONGEREN TE INTERESSEREN VOOR KUNST. TEGENWOORDIG KAN DAT OOK DIGITALE KUNST ZIJN, ZOALS MELLE MICHON LAAT ZIEN... ongeren zijn vreemd; tussen school, joint en uitgaan hebben ze wel tijd om 6 uur per dag televisie te kijken, maar zodra het woord “kunst’ valt, hebben zij het ‘in- eens’ gigantisch druk met huis- werk. De stichting Kunstbende heeft de taak op zich genomen jongeren te interesseren voor kunst en cultuur. Elk jaar organi- seren zij met dat doel voor ogen een wedstrijd in kunst. Picasso IS OOK JONG GEWEEST De Kunstbende probeert jongeren van het idee af te helpen dat kunst alleen bedoeld is voor geletterde veertigers. Door een wedstrijd te = iz organiseren waar jongeren hun eigen kunsten of creaties kunnen tonen willen ze hen zover krijgen dat ze over kunst gaan nadenken. Om ze op weg te helpen wordt ieder jaar een thema gekozen waar de deel- nemers mee kunnen werken in hun schepsel. Die thema’s zijn behoorlijk abstract (zoals kracht, passie en vrijheid) zodat iedereen er iets anders bij kan bedenken. Het the- ma is dit jaar ‘nieuw’. Ook is de wedstrijd ingedeeld in categorie- en (ontwerpen, fotografie/video, taal, muziek, dans, theater), zodat elke deeInemer mee kan doen aan de discipline(s) waarvan hij denkt dat hij erin uitblinkt. Als iets niet P ALS past in een van de bovenge- noemde categorieén, 20- als poffertjes bakken in kunstige figuurtjes, mag de deeInemer dat op het podium uitvoeren onder de noemer ‘alles mag’. KUNST LOONT Er worden voorronden gehouden in de (culturele) hoofdsteden van de provincies plus Amsterdam en Rotterdam. Het gemaakte werk wordt daar tentoongesteld, de acts worden opgevoerd en een deskundige jury (bestaande uit mensen die iets hebben bereikt in het vak dat te maken heeft met de categorie) beoordeelt het werk. De winnaars gaan naar huis met een Gouden Rat (le prijs), Zilveren Rat (2e prijs) of Bronzen Rat (3e prijs) en diverse artikelen die de winnaar moet sti- muleren door te gaan met het maken van nieuw werk. Als je bij- voorbeeld hebt gewonnen in de categorie ‘ontwerpen’ krijg je hoogstwaarschijnlijk een pakket penselen, acrylverf, een grote doos pastelkrijt en een aantal de- sign- of kunstboeken. Daarna wordt het pas écht spannend; de winnaars van de Gouden Rat stro- men door naar de landelijke fina- le in Muziekcentrum Vredenburg te Utrecht waar zij hun act op- nieuw opvoeren of hun werk ex- poseren. Verslagen van de voor- ronden en de finale worden iede- re vrijdagavond (19.15 uur, Ned. 2) uitgezonden door de TROS. NIEUW WERK De laatste vier jaar heb ik ge- tracht een prijs ‘ontwerpen’ in de finale te behalen, maar het is tot twee keer toe een eervolle ver- melding geworden. Toen ik hoor- de dat de categorie dit jaar ‘nieuw’ was, ben ik meteen gaan schetsen. Sinds een paar jaar ben ik namelijk gegrepen door al het mediageweld dat wij elke dag moeten verdragen. Zet de tv een paar uur aan op CNN of NBC en probeer daar maar bij te werken. Of probeer eens een omroepblad te kopen zonder verblind te wor- den door felle kleuren waar Dreft zelfs nog nooit van heeft ge- hoord. Aan de andere kant werk ik ook vrolijk mee aan datzelfde mediageweld; ik kijk elke dag minstens 4 uur per dag naar NBC en maak diezelfde tijdschriften die ik in de winkel nog te fel van kleur vond. PhP RP hh hh hD HARDE SCHIJF OF CD-ROM? Het grote probleem van cd- lage prijzen voor ha schijven met MAC Deze tegenstelling vind ik fasci- nerend, zeker omdat het een van de wonderlijke verschijnselen is van deze tijd. Wat ik heb gedaan om dit uit te beelden is het vol- gende: ik heb een zevental stan- daards gebouwd waar ik covers (op A3-formaat) van verzonnen tijdschriften op plaatste met nieuws van dezelfde dag als de expositie. Deze standaards plaatste ik vervolgens in de vorm van een halve cirkel, zodat de kij- ker in één oogopslag de bedoe- ling van het werk zou zien. Aan de linkerkant de roddel-en lifestylebladen, aan de rechter- kant de high-tech en computer- bladen met aan de verste hoeken de extreemste voorbeelden. Deze covers zijn verre van objectief en worden vergezeld van de nodige hoeveelheid reclametechnieken. In het midden hangt de cover waarvan ik denk dat de huidige tijdschriften er een voorbeeld aan kunnen nemen: het kleur- gebruik is beperkt tot zwart en wit om duidelijkheid voor de lezer te scheppen en het enige wat dit tijdschrift als kop heeft is een LCD- monitor die de lezer kan activeren door op een knop te drukken, waarna hij zichzelf ziet in de monitor en alle bewegingen die hij uit- voert voor een periode van 4 minuten (daarna valt de monitor weer uit). Het idee hiervan is dat je zelf het nieuws maakt, want jij bent degene die bepaalt wat er voor de ca- mera gebeurt. MELLE MICHON —== Slecht geheuge oe vaak komt het niet ¢ ) voor dat u in de trein, LJ auto of tram zit na te denken en er u een bijzonder goed idee te binnen schiet? Mij overkomt het regelmatig. Tja zult u zeggen, waarom merken we dan 20 weinig van al die goede ideeén? Dat komt omdat bij mij die goede ideeén gepaard gaan aan een slecht geheugen. Ik ver- geet ze gewoon weer! Maar nu is er hoop! Sony heeft een fantas- tisch klein memo-recordertje uit- gevonden. Stel u hebt een goed idee, dan spreekt u dat razend- snel in op het handzame recor- dertje, dat zelf ook al een erg goed idee van iemand is... Het mooie van het apparaatje is dat het bijna geen bewegende de- len bevat. Géén cassette of derge- lijke ouderwetse nonsens, maar gewoon een geheu- gen ‘worden opgenomen. Nou, zestien minuten goede PO acaZine | Hoewel er steeds meer flatscreen LCD-schermen op de markt komen is de kleurechtheid van dergelike schermen nog niet optimaal. Het zal dus nog wel even duren voordat de LCD's hun intrede doen in het professionele DTP- circuit. Tot die tid bijft het dus ‘behelpen’ met grote 21 inch bakken. Nou ja, behelpen... ze worden wel steeds beter die bakken. Panasonic komt met twee nieuwe modellen op de markt. De Panasyne $110 en de Panasync Pro P110. DePanasync S16 2 panasync S110 heeft een dot-pitch van 0.25 mm, en een verticale scanfrequentie van 50 Hz tot 180 Hz en een horizontale frequentie van 30 tot 95 kHz. De refreshrate is 88 Hz bij een resolutie van 1280 x 1024 en 75 Hz bij een resolutie van 1600 x 1200. Heel aardige prestaties dus. En als we het dan over aardig hebben: de monitor is 00k aardig voor het milieu. In slaapstand verbruikt hij slechts 4W. De Panasyne Pro P110 is een krachtpatser waar het gaat om resolutie en refreshrate: bij een resolutie van 1800 x 1440 heeft hij een refreshrate van 71 Hz, Verder zijn de speciticaties gelijk aan die van de $110. Beide monitoren zijn TCO'95 gecertificeerd. De prijs van de Panasync Pro P110 bedraagt 3995 gulden en de S110 ost f 3495,-. Informatie: Haagtechno, ‘s-Hertogenbosch, tel: 073-6402502. De Panasync Pro P110 ideeén per dag, dat haal ik nooit! De ICD-70PC (het houdt niet op met die rotnamen) weegt slechts 70 gram, inclusief batterijen. Het lijkt me een fantastisch apparaat! Uw opmerkingen kunnen worden opgeslagen in vijf aparte bestan- den: twee memo., een agenda-, een actie- en een geheim bestand. De eerste paar seconden van ieder be- richt kunnen worden afgeluisterd. Er kunnen in totaal 495 afzonder- lijke berichten worden opgesla- gen. De recorder neemt automa- tisch niet op als er geen geluid is. De geluidsbestanden kunnen via e-mail worden verstuurd of ge- embed worden in tekstbestan- den. De prijs van de recorder is f 699,- inclusief btw. Informatie: Sony, Badhoevedorp, 020-8581991 4 12 GB HD-ruimte et 24 GB Informatie: CCG Europe, Utrecht, 030-2413122. a oy A —= World Wide Web Woordenlijst egwijs worden op Internet is niet gemak- \‘a@ kelijk. Een enorme hoe- veelheid jargon en informatie komt op u af, En zeker als het Engels niet een van uw sterke punten is kan het de lol van World Wide Web er snel af zijn. PJ.F. Creations biedt nu de mo- gelijkheid om de Nederlandse vertaling vaneen groot gedeelte van het Internet-jargon terug te vinden. Erg gemakkelijk als u door de bomen het bos niet meer ziet. Aardig is dat gebruikers van de site woorden kunnen toevoe- gen. Deze worden ons ge-emailed en binnen 24 uur krijgen de ge- bruikers - persoonlijk - een e mailtje terug. Dit woord wordt dan natuurlijk ook weer toege- voegd, Al met al handige infor- matie, niet alleen voor de begin- nende Internetter, Qs. conios Informatie: http://come.to/pjf-creations — 0 jee, daar komt USB SB, de Universal Serial i Bus, is de interface die bij nieuwe pe’s al stan- daard is ingebouwd. Via de USB- poort kan allerlei randapparatuur worden aangesloten op de com- puter, Het gaat dan vooral om ap- paratuur met een relatief trage da- ta-overdrachtsnelheid zoals disk- drives, digitale camera's en derge- lijke. USB wordt wel een low-end firewire genoemd. USB wordt ook standaard ingebouwd bij de iMac. USB is handig omdat het goed- koop is. Het is de standaard in de pe-wereld, dus er is een groot en goedkoop aanbod aan USB-randap- paratuur. En nu is het zo dat we binnenkort ook op de Mac kunnen gaan genieten van de USB-geneug- ten. Het Amerikaans bedrijf Key- span komt namelijk met een USB- PCL-kaart die in iedere Power Mac met PCIslots die MacOS 7.6.1 of hoger heeft geinstalleerd. 10 De kaart zal ongeveer 300 gulden gaan kosten. Op de kaart zitten twee USB-connectoren waarmee in totaal maar liefst 127 stuks randapparaten kunnen worden aangesloten. Informatie: Keyspan, USA, tel: ++1-510 222-0131, internet: htip://wwekeyspan.com. —— DVD-RAM oshiba heeft zijn ee ste DVD-RAM-peler geintroduceerd. De nieuwe SD-W1101 heeft een SCSI- interface en is bovendien te ge- peed DVD- ROM en 16-speed cd-romspeler bruiken als double- (ondersteunt alle cd-normen zo- als cd-rom, cd-da, cd-r en cd-rw). Dat is nog eens handig! De drive hanteert de formatspe- cificaties 1.0 zoals die door het DVD-Forum zijn vastgelegd. Hij biedt op een enkelzijdige disk ruimte voor 2,6 GB en op een dub- belzijdige variant 5,2 GB. De SD-W1101 heeft een nieu- we koppenset en twee kortegolf- laserdioden met golflengten van 650 en 780 nanometer (u weet wel, de ene is voor de informatie aan de oppervlakte, de ander voor de informatie in de diepere laag, zie MW 9-96). De toe- gangstijd in DVD-modus bedraagt 150 ms, De drive laadt de disk via een caddy of lade en kan zo- wel horizon- taal als verti- cal worden ge- monteerd. Informatie: Rein Elektronik, Eindhoven, tel: 040-2659300, —— Circon scanner van Linotype inotype maakt hele rT) goeie — scansoftware. PT Maarook hun scanners mogen er zijn. De nieuwste ster aan het Linotype-scanfirmament is de Circon, De Circon is een A3 flatbedscanner met een aantal nieuwe foefjes. Zo maakt de scan- ner gebruik van het triple-lens- system, Hiermee wordt voor ie- dere resolutie een andere lens ge- bruikt: in de StandardRes-mode wordt zo een resolutie van 800 x 2400 dpi gehaald, in de HighRes- mode is dat 1200 x 2400 dpi en in de SuperHighRes maar liefst 2400 x 2400 dpi. Afhankelijk van de ge- kozen resolutie kunt u hiermee 400 tot Linotype’s Circon biedt een aantal nieuwe tecnische foefjes. 1200 keer vergroten. Een tweede nieuwe functie is ‘EverSharp’. Dit is een autofocus- systeem dat vergelijkbaar is met dat van fotocamera’s. Het zongt gebruik van SmartMedia geheugenkaarten met een opslagcapaciteit van 4 of 8 MB. Op een 8 MB kaart kunt u 142 beelden kwijt. Belden kunnen in drie formaten worden opgestagen: als fine, normal en economy JPEG's. Ook kunt u voor een ongecomprimeerd TIFF-formaat kiezen. Het beeld wordt dan op zijn hoogste kwaliteit bewaard, De camera kost minder dan 1000 gulden, de exacte prijs is nog niet bekend. geintroduceerd, De camera heeft een aantal mogelikheden dat hem geschikt maakt voor tamelijk divers gebruik. Zo is de camera voorzien van een 35~105 mm zoomobjectief en een geluid-in optie, waarmee commentaar aan de foto kan worden toegevoegd. De RDC-4300 maakt voor de opslag van de beelden is Ricoh heeft een nieuwe digitale camera, de RDC-4300, "| Informatie: BS ricoh Europe, Amstelveen, 020-5474208. ervoor dat de lenzen de beste fo- cus op het origineel hebben. De singlepass-scanner gebruikt een Kleuren-CCD met 10500 pixels. De diamodule is geintegreerd. Bij de scanner worden ScanOpen en LinoColor Elite geleverd. De Circon kost ongeveer 30.000 gulden en is beschikbaar in het derde kwartaal van dit jaar. Informatie: Esselte, Woerden, tel: 0348-41508, — Niet voor voetbal? orige maand meldden J wij de komst van Philips’ speciale voet- bal-beamer. Die beamer kunt u perfect gebruiken voor het bekij- ken van het WK op een mooie vlakke witte wand. De professio- nele uitgave van deze beamer geleden aangekondigd om zijn printers weer standaard geschikt te maken voor de Mac. Dat betekent de juiste kabels en drivers voor Macs erbij in de doos. Vandaar dat we weer eens wat nieuwe printers van HP kunnen laten zien. De HP 2000c en de 2000cn zijn kleuren inkjetprinters voor kantooromgevingen. pe heeft alweer enige tijd JULIVAUG (kan blijkbaar op ‘de zaak’ worden gebruikt voor het kijken naar voetbal) is er nu ook. Het gaat om de ProScreen 4700 Definition. Het is een multimediaprojec- tor die bij uitstek geschikt is voor het weergeven van complexe Philips’ beamerserie is nu toch wel compleet!? CAM-presentaties en presentaties waar veel grafisch materiaal in voorkomt. De monitor kan VGA-resoluties van 640 x 480 tot SVGA-resoluties van 1280 x 1024 aan. De UHP- lamp heeft een levensduur van + 4000 uur bij een constante licht- opbrengst van 600 ANSI-Lumen. Verder is de monitor volledig via infrarood afstandsbediening te bedienen. Wat betreft invoersig- nalen is de beamer van alle mark- ten thuis: diverse NTSC en PAL signalen, SECAM en data van Mac en pe vormen geen probleem. De beamer kost bijna 22000 gulden. De goedkopere Impact kost f 14675,- en de Endurance kost f 12913,- inclusief btw. Informatie: Philips, Eindhoven, tel: 0800- 0226148, KORT KORT KORT > SilverFast is scansoftware die werkt op bijna alle soorten scanners. Het pakket is verkrijgbaar voor zowel het Windows als het Macintosh-platform en kan als Photoshop en Twain plug-in worden gebruik. Demo's kunnen worden gedownload via wwwlasersoftde > Kodak komt met nieuwe digitale camera's, Het gaat om de DC220 en de C260. Het zijn beide camera's die voorzien zijn van een USB-aansluiting zodat ze prima zijn te koppelen aan Apple’s iMac... Informatie: www.kodak com > Toshiba heeft een nieuwe cd-romspeler. Het is een 32-speed model dat een Eindhoven, 040-2659300. 5366698, ‘maximale datatransferrate biedt van 49 MB per seconde. Informatie; Rein Elektronik, > CGIX, de beurs voor digitale-videomakers, die dit jaar in de Amsterdamse RAI werd gehouden, vindt volgend jaar plaats in Barcelona. De CGIX die nu al het Europese equivalent van de Siggraph wordt genoemd omvat conferenties, workshops en natuurljk een beurs. Informatie: ++44(0)7000 726224. > Wilt u groot-formaat printen bij COSO? Dan moet u nu naar een ander adres. COSO is verhuisd naar de Antennestraat 35 in Almere. Hun telefoonnummer is 036- > Summix organiseerde medio mei een seminar aver Digitale Video, met KORT — TextBridge Pro voor tekst tel u scant heel veel teksten of u gebruikt uw Macintosh als fax- machine. Dan krijgt u dus veel in- formatie binnen in de vorm van laten we zeggen ‘illustraties’. ‘medewerking van Sony, Apple en andere fabrikanten van hard- en softwareoplos- singen. Als u er niet bent geweest hebt u een interessante show gemist. Maar u kunt uw schade inhalen door informatie te vragen bij Summix. in Haarlem, tel, 023-5317519. > Corel heeft een nieuwe Nederlandse-taalmodule voor WordPerfect uuitgebracht. De module kost {135,-/B{r 2550. Informatie: Corel, tel: 06-0222084, KORT KORT Want in feite is een fax of scan dat. Gewoon een bitmapped plaatje. Daar kunt meestal niets mee. De tekst is niet te bewerken. Tenzij u het plaatje bewerkt met een OCR-programma. TextBridge TextBridge Fons pea Ma aren tl eng Voor kantooromgevingen is de traagheid van kleurenprinters de belangrijkste reden om toch maar monochrome printers te blijven gebruiken. Met de nieuwe modellen wil HP daar verandering in brengen. De HP 2000c print twee pagina’s per minuut in fullcolor (en maar liefst vier pagina’s in economode en tien in monochrome). Beide printers hebben een modulair inktsysteem met afzonderlijke ‘longlife’ printkoppen. De printers zijn nagenoeg identiek, alleen biedt de 2000cn een HP JetDirect print- server, JetAdmin-beheerssoftware en een tweede papierlade voor optimaal gebruik in een werkgroep. De prijsinformatie over beide printers is ‘nog niet bekend. Informatie: Hewlett-Packard, Amstelveen, 020-5476666. 11 Pe acaZine | van Xerox is zo’n pakket. En nu is er versie 8.0. Met OCR-programma’s is het altijd uitkijken geblazen. De tekstherkenning is zelden 100 procent, of beter nooit! Maar he- le aardige resultaten kunnen er XEROX Upgrades Any Scanner’s wel mee worden behaald. Onze eerste indruk van TextBridge Pro 8.0 is tamelijk goed. Maar we zijn nogaan het testen. Dus u hoort er meer van. Xerox meent dat deze nieuwe versie 82 procent be- trouwbaarder is dan de vorige versie. Dus als u daar al tevreden over was kunt u deze zeker ko- pen. In ieder geval is versie 8.0 volkomen compatibel met Mac- Modieus, dacht het vast le halthoge 5.25 disks lezen ist 5,2 GB. Dat lige 2.6 GB MO- is er in een externe ult oxmodel. Het extern slots en 5 drives kost f 70.000,-. Alle prijzen jet btw. ‘Voor meer informatie: Plasmon, Belgié, 0032-7-5458316. De Plasmon Mod520: maar liefst 5,2 GB op een optical disk. Bos TIMROFF et is belangrijk om zo nu Re liranttncre tsasace achter de computer zit te werken. Doet u dit nit dan loopt u het risico op ge- wricht-, schouder-, rug- of nek- pijn en kunt u hiermee het zo- veelste slachtoffer worden van de snel oprukkende beroeps- ziekte R.S.1. Als u dus zo ver- standig bent om geregeld te pauzeren kunt u van de nood een deugd maken door gebruik te maken van de interactieve screensaver ‘CyherStretch’. De software bevat 26 geillustreerde oefeningen en tips die u kunnen helpen bij het voorkomen van li- chamelijke klachten. De makers hopen ook dat de gebruikers van het programma zich bewuster worden van hun werkomgeving en de situaties die verbeterd kunnen worden. Meer over deze software vindt u op www.cyber stretch.com. ( eS y" u vee! tijd op het WWW EF doorbrengt, kent u vast Baba x rowser_FTP Client 1d Book 2 oe maar groeiende bookmarklijst. Evan News net =k De browsers kennen wel wat wel het probleem van de als- Greb alt functies om hier meer overzicht URL Manager Pro U = vo = in aan te brengen, maar ontbe: E-Mail ®¥ | ren toch een groot aantal op- pun ties. Een uitgebreid programma Read Daily 2 ae Home Page om uw bookmarks beter te behe- seas eee, ren is URL Manager Pro van de fae ites + | Nedertandse programmeur Alco ‘Open > Blom. Het programma werkt uit- Bh voeays Crete Bae Ory Eisapieocenmie | ECoer 2 stekend samen met de laatste Debi Chek UL en ow tater Peles ee ae eae nceonatn versie van Netscape Communi- © siense Open m rower [oov iene Page en | URL Manager Home Pi cator en MS Explorer. Versie Uaianatco Bowrswaowste| aad Notes 2.0v5b1 staat op u te wachten ‘Swen Te pean Leak Fel Kiosk Mode necesita] BQmere ray ; op www.url-manager.com. watery ‘Open or/PPP naietnctry © 100 V0 Page Close O1/PPP © 1000 woo Poser How To Register... Download Register Register Online! “ u dat uw bookmarklijst ook kan worden gebruikt nop uw website. 12 OS 8.1 en voorzien van allerlei — hoe kan het ook anders - html- functies. Actuele p1 is nog niet bekend. U kunt het pakket binnenkort verwacht bij de bekende Mac-resellers. Informatie: wwwtextbridge.com. — Lijnen, bogen en krommen ai et is altijd een hele ¢ ) klus om_ illustraties A goed te vectoriseren. Streamline is de leidende appli- catie op dit gebied, maar doet toch niet alles even goed. Bovendien is Streamline de laat- ste tijd niet erg veranderd. Daar moet dus een gat in de markt zijn. Tenminste, dat denken ze bij het Belgische Software bedrijf Free- Soft. Zij hebben namelijk ArtLine bedacht. ArtLine is een vectori- seerprogramma dat in de verte wel lijkt op StreamLine, maar zo tijdens een paar losse tests heel wat betere resultaten te zien gaf. ArtLine is compatibel met Ilu- strator, FreeHand, CorelDraw, Canvas en nog veel meer. Het pakket kan TIFF, PICT en Mac- Paint bestanden importeren, ArtLine kost f680,-. Informatie: XCite, Deventer, 0570-65997, ArtLine knabbelt aan de hegemonie van Adobes StreamLine. Tile Fuie_Object Path Colour View Aide EE OA I: ISTO I VS, REFS) Het bestand met uw hyperlinks is te vinden in de map Voorkeuren/Netscape of de map ‘Netscape Users’ onder de naam ‘Bookmarks.html’. Als u dit be- stand nu laat omzetten met het programma URLfriend zal het ge- converteerde bestand beslist minder kilobyt men. Dit is te danken aan de handige opties die deze utility biedt om overbodige informatie te verwijderen zoals een om- maakdatum van lijst schrijving of a; de bookmarks. Een bookma met hidr: br x0 omge: HTML-b afzonderlijk de verwijzingen be- chisch verde t in verschillende inden die ook weer vatten ni de pagina met de hoofdrubrieken. Deze HTML-be: standen kunt u op de site pu cere: . Het programma is te vin- n wordt op vernuftige wij- den op www.best.com/~jluszez/ software. duidelijk overzicht krijgen van de si zijn bezocht. Dit overzicht kan be: verzameling thumbnails van de 8 die door u nuit een tekst of uit een bezochte pagina’s. U kunt met n toetscombinatie te allen tij- de een scherm oproepen waar de samenvatting van uw bezoekjes in is terug te vinden met hierbij vermelding van de datum, pagi- natitel en het tijdstip waarop u die pagina bezocht. Gegevens uit deze lijst kunt u probleemloos in de bookmarkin Hlingen van Netscape (of een bookmarking utility) pla: street.com/~jasonk/cyberviewer/ evdown.htm n. (www.easy ‘oms moet u de werkplek n verlaten en staat uw computer onbeheerd, waardoor anderen op uw HD kunnen snuffelen of uw werk ongetwij- feld per ongeluk verloren kunnen Jaten gaan. Om uw computer te kunnen beveiligen tegen dit Reminder: You are using Password Key™ soort ongewenste intimiteiten kunt u gebruik maken van Pi handig regelpaneel dat uw word Key 3.1. Dit is een Macintosh op enigszins bi doch doeltreffende wijze op zet voor anderen. Een bi doorgewinterde Mac-ge die kwaad zou willen heeft wa schijntijk wel snel door hoe de beveiliging met enige handigheid omzeild zou kunnen worden, maar dan bent u ongetwijfeld al weer terug op uw werkplek. U kunt Password Key downloaden op www.cp3.com/. we 13 NetObjects FUSION. Versie 3.0 voor Macintosh of Windows™ You Eerst vroegen wij aan u hoe d vond dat goede Website ontwerpsoftware eruit moest zien. Vervolgens hebben we héél goed naar u geluisterd. "Ik wil het beste gereedschap op de markt om Websites te kunnen ontwerpen die staan als een huis. ik wil daarvoor de mest geavanceerde Website-technologie gebruiken. Ik wil maar één keer iets opzetten en het resultaat overal en altijd kunnen gebruiken Bovendien heb ik geen enkele behoefte om me met allerlei tijdrovend, oninteressant werk bezig te houden zoals het leggen van links, navigeren en mediabeheer Want ik wil me nu eindelijk wel eens concentreren op het ontwerp en niet op allerlei bijzaken.” “Kortom, geef me iets dat alles kan wat ik wil en het liefst ok nog eens hoe ik het wil. Kan dat?” “Ja, dat kan”, beloofden wij u. En we maakten NetObjects Fusion 3.0, Voor Macintosh of Windows. Boordevol met krachtige mogeliikheden die uw productiviteit verhogen en uw creativiteit benutten. NetObjects 3.0 is een krachtig en veelzijdig ontwerp- en beheerprogramma voor Websites. Hoe complex of veel- eisend uw wensen ook zijn, NetObjects kan het aan. Pagina-opmaak Maak pagina’s met verschillende methoden die op uw wensen zijr toegesneden: * met de grafische editor voor pixelnauwkeurige precisie ‘* met de teksteditor voor een optimale code en voor hoofdzakelijk tekst georiénteerde pagina’s * met een HTML-editor ~ zoals Altair HomeSite (gratis bijgeleverd) Microsoft Frontpage 98, Macromedia Dreamweaver — zonder de originele code te wijzigen Eenvoudig sitebeheer en -recycling Bouw uw sites via een gemakkeliik te beheren model. Wijzig pagina’, structuren en opbouw zonder alle links en llustraties opnieuw te definiéren. Zie in één oogopsiag hoe de site is opgebouwd en waar nog correcties moeten plaats vinden Dynamische interactie Componeer met enkele eenvoudige handelingen aandacht mn NetObjects Fusion 3.0 maakt het bouwen van professionele trekkende Websites met behulp van menugestuurde Javascripts. a Websites eenvoudiger dan ooit! Met Macintosh of Windows. Everywhere HTML Probeer het zelf uit en vraag een testversie aan bij Ontwerp uw sites één keer en gebruik ze voor verschillende soorten QBUS distributeur voor de Benelux browsers, Optimalisatie voor specifieke browsers is ook mogelijk NetObjects tel, 0570-65991 1, fax 0570-659912, email info@qbus.nl FUSION 2Support Group Nieuwegein, tel. 030-6021878, basaniginires = fax 030-6022534, email info@2support.nl Soon Dynamische data-publishing Profiteer als veeleisende ontwerper van de op Java gebaseerde NetObjects Fusion Components (van partners als Lotus en Allair) a zodat u alle mogeliikheden kunt benutten van dynamic database osc foould), —- NetConsorts Amsterdam, tel, 020-6331533, publishing en e-commerce. ‘nal fax 020-6332109, email info@netconsorts.n! NetConsorts NetObjects Inc www. Srupperi: at Most Valued Partner 1998 NET Qbiects The Web needs you. ROTv2) Euforie is een aangename geestestoestand die niet altijd wil duren. In onze hersenpan liggen namelijk kritische instanties op de loer die erop uit zijn om ons terug te fluiten naar nuchtere orde. We zouden ze graag het zwijgen opleggen. Ooit zijn ze daar echter gegroeid als gevolg van de verschijnselen Schade en Schande. Daarbij werd de afspraak geimplementeerd dat we ons nooit meer klakkeloos zouden laten meevoeren door schone spiegelingen, want altijd zal de straf van een harde ontnuchtering volgen. In dat licht moet u de strekking van mijn vorige column natuurlijk zien. De volgende dag werd ik al wakker geschud. Een prachtig snel Return On Investment halen, dat is dus hetgeen onze Mac-makkers in de VS beter af gaat dan hun Windows-vrienden. Ik had onszelf, u en ik, gretig ingedeeld in de categorie van onze snelle Amerikaanse vakbroeders. De heroiek van de winnende minderheid straalt ook af op ons. We waren niet van die schoolplein-meelopers, toch? Over mijzelf heb ik echter gerede twijfel gekregen. Als ik aan een Nederlands onderzoek zou hebben meegedaan zou ik zeer waarschijnlijk zijn ingedeeld op een plats ter hoogte van de onderkant van de Windows-lijst. De laatste pakweg drie jaar heb ik nogal wat geinvesteerd in bijvoorbeeld nieuwe Mac-, audio- en videosystemen, en de nodige diskarrays. Dat alles om mijn al decennia voortwoekerende fascinatie voor videografiek nader te kunnen uitleven zonder daarbij altijd kapitale bedragen aan facilitaire bedrijven te hoeven afdragen. Niet dat ik ze dat niet gunde, ik heb er altijd aangenaam gewerkt en er de beste vriendschappelijke contacten opgedaan, maar het werk was altijd omgeven door die zware druk van een begrensd budget waarvoor wel hoge kwaliteit geleverd diende te worden. Over het begrip quality zijn, zo u weet, meerdere opvattingen denkbaar. Je kunt evenwel lijden aan de dwangmatige neiging om dat ongrijpbare begrip na te streven en dan ben je nog niet klar. Bij alles wat je doet geldt dat zodra je ziet of bedenkt dat iets béter kan, je het ook moet verbeteren. Ongeacht tijd en moeite, want het lukt niet altijd meteen. Als dat proces zich afspeelt in een omgeving waar de taximeter zo'n duizend gulden of meer per uur wegtikt, is het naderbij komen van de grens van het besteedbare een even harde als Foto: Rn Kit storende factor. Voorbij die grens heerst een schimmig gebied vol 1998 upsteen dilemma’s. Genoegen nemen met compromissen, of je eigen honorarium aanvreten, Bah. Daar schrijf ik niet over. Ik heb het verdrongen, hoop ik. Sinds ik audio en video van uitzendkwaliteit uit m’n systeem kan toveren lonken nieuwe vrijheden. Ik begon weer gemakkelijker te denken over opdrachten die minder tot slecht betalen. Als ze interessant zijn en de opdrachtgever is zo'n aardige man, én hij wil iets fantastisch én hij geeft je alle ruimte om je jongste artistiekerige intenties na te jagen, dan wil je zo’n opdracht graag aannemen. Wat zou het; je hoeft geen zakken geld aan derden te betalen. Je weet de hoogte van je honorarium, de rest is een kwestie van tijd. Je eigen tijd op je eigen aparatuur. Zakelijk gezien - mijn accountant heeft dat eens precies voorgerekend ~ zou je voor het beschikbare bedrag ongeveer tien dagen kunnen werken. Het worden ruim zeven weken, Dat kan best hoor, en als het goed is geworden ben je niet ontevreden. Het leven van een kleine zelfstandige kent veel magische tendenzen. Bén ervan is dat wanneer er één slecht betaalde opdracht komt, dan komen er meer. En erger: er komen ook iets beter betaalde opdrachten, waarvan je zelf slecht betaalde opdrachten maakt omdat je er veel te veel tijd in stopt. Het kan namelijk altijd beter, dus méet het ook. Quality, u weet wel. Schoorvoetend begin ik de gedachte toe te laten dat ik me wel eens in een duistere vicieuze cirkel zou kunnen bevinden. Ik denk namelijk nog steeds dat als mijn apparatuur sneller wordt, ik minder tijd kwijt zal zijn aan het nastreven van het Q-woord. Ik zou graag enkele insteekkaarten kopen voor een bedrag waar je zes nieuwe G3’s voor koopt. Dan zal ik fabelachtig snel zijn. Ik zal meer productie draaien, meer geld verdienen. Alle folders zeggen dat, ROI bevestigt het. Niemand vertelt me hoe het werkelijk zal gaan, maar ik zie het scherp en meedogenloos voor me. Ik zal nog gemakkelijker al mijn tijd besteden aan ndg meer Q-beelden voor opdrachtgevers die daar ndg minder geld voor over hebben. ROI. Ik ben eigenlijk al vergeten wat het betekent. Jaap Drupsteen 15 EINDGEBRUIKERS EN ONTWIKKELAARS WINNEN Tijdens de openings-keynote van de World Wide Developers Conference in San Jose kon- digde Steve Jobs, de interim CEO van Apple, voor de derde keer op rij een verandering aan in de plannen voor een nieuw modern bestu- ingssysteem. Na Copland, dat twee jaar ge! den nog centraal stond, na Rhapsody dat vorig nog stond voor de toekomst van het Macintosh-platform, is het nu MacOS X (spreek uit ‘ten’) dat de Macintosh-gebruiker n modern Operating LOEDNIEUW S Deze ogenschijnlijk dramatische nieuwe ommezwaai is bij nadere.beschouwing de meest verstandige stap die Apple de laatste jaren op dit gebied heeft gedaan. MacOS X is niet zo zeer revolutionair als wel evolutio- nair. Steve Jobs omschreef MacOS X als ‘kind van twee ouders’: het huidige MacOS 8 en het nieuwe Rhapsody. De plannen van Apple met het besturingssysteem zijn tweeledig: voortbouwen aan het huidige OS 8 en een compleet nieuw besturingssysteem, onder andere ge- baseerd op de aangekochte technologie van Next. Maar hoe zit het dan met Rhapsody, verdwijnt dit in de prullenmand? Nee, niet meteen, eigenlijk zou je kunnen zeggen dat MacOS X uiteindelijk alles in zich krijgt wat Rhapsody ook heeft, maar met iets extra's erbij. Even het geheugen opfrissen: Rhapsody, voor een groot deel gebaseerd op technologie van Next, bestond uit twee delen: de Yellow Box, die het moderne nieuwe OS ging vormen, en de Blue Box, een zogeheten virtu- ele machine waarin de bestaande Macintosh-applica- ties zonder aanpassingen zouden kunnen draaien. De programma’s die de moderne mogelijkheden van het OS wilden gebruiken, zoals preemptive multitasking, EEM ZONDER VEEL HERSCHREVEN COD Hans Frederiks protected memory en multithreading, moesten van de grond af aan opnieuw worden geschreven, (Zie het kader ‘Een modern besturingssysteem’). De bestaande programma’s zouden geen gebruik kunnen maken van de nieuwe mogelijkheden. Eigenlijk was dat een van de grote problemen van Rhapsody: de grote ontwikkelaars zoals Adobe, Macro- Mind of Microsoft voelden er eigenlijk helemaal niets voor om hun bestaande programma’s voor Rhapsody opnieuw te schrijven. Zoals Norm Meyrowitz, de CEO van MacroMind, het tijdens de keynote van Steve Jobs uitdrukte: “Laten we de vergelijking maken met een huis. Apple vroeg ons het eerst af te breken en hele- maal opnieuw op te bouwen. En in plaats van iets aan de fundamenten te veranderen, boden ze ons een nieu- we wijnkelder of jacuzzi aan.” Rhapsody dreigde dus een mislukt project te worden, want wat hebben we aan een OS zonder Photoshop, XPress of FreeHand? Tot nu toe hadden alleen wat kleinere ontwikkelaars applica- ties gemaakt voor Rhapsody, deels aangelokt door het idee ‘programmer één keer, gebruik het vele keren’: de Yellow Box zou ook op Intel-processoren draaien. EEN NIEUWE BOX De laatste tien maanden was het angstwekkend stil rondom Rhapsody. Er werd wel aan doorontwikkeld, maar het was duidelijk dat er nieuwe plannen werden gesmeed. Avie Tevanian, Senior Vice President of Soft- ware Engineering: “Ongeveer tien maanden geleden be- gonnen we andere plannen te maken voor het nieuwe OS. Op vragen over Rhapsody konden we alleen maar vaag zijn. Vandaar dat we zo’n vaag antwoord gaven op de vraag of Rhapsody als serverplatform zou dienen. Bovendien merkten we dat de pc-wereld niet zat te wachten op een nieuw besturingssysteem. MacOS X werd voor ons de oplossing, maar is niet gericht op high-end servertechnologie.” ‘Wat is MacOS X dan wel? Met de introductie van MacOS X slaat Apple een nieuwe weg in. OS X wordt het nieuwe moderne besturingssysteem, waarin de yellow box en de blue box geintegreerd zullen zijn, zonder dat de gebruiker het merkt. Eigenlijk kun je zeggen dat er nog een derde ‘box’ in wordt verwerkt. Het Apple engi- neersteam, onder leiding van Tevanian, onderzocht welke van de achtduizend api’s (application program in- terfaces, onderdelen uit het systeem die programmeurs kunnen aanroepen om iets te laten gebeuren, bijvoor- beeld de Window Manager, of QuickDraw) de overstap naar het nieuwe systeem zouden kunnen maken. ‘Tweeduizend ervan waren, zoals Jobs het tijdens de key- note uitdrukte, ‘slecht nieuws’, zesduizend konden in het nieuwe OS worden gebruikt. Het volgende onderzoek inventariseerde welk deel van de huidige programma’s moest worden herschreven, doordat dit deel van de api's niet mee kon naar MacOS X. Dat bleek erg mee te vallen; gemiddeld ongeveer negentig procent van de bestaande coderegels van een programma kon onveranderd worden gehandhaafd. De resterende tien procent moest worden aangepast. De zesduizend api's die konden blijven wer- den omgedoopt tot ‘Carbon’, de basis waarop alle levens- vormen zijn gebaseerd (zoals Jobs het uitdrukte). Ook die krijgen naast de yellow en de blue box een plats in het nieuwe besturingssysteem: de carbon box, maar misschien is een logischer naam ‘de black box’! TIEN PROCENT IS GENOEG Wat heeft dit nu voor consequenties? De belangrijke verandering ten opzichte van Rhapsody is dat de soft- waremakers op relatief eenvoudige wijze hun program- ma’s kunnen aanpassen aan de nieuwe mogelijkheden van MacOS X. In plaats van een of twee jaar te werken aan een hele nieuwe versie van een programma hoeft men nu maar ongeveer tien procent nieuwe code te schrijven. Volgens de optimistische visie van Jobs ge- middeld een weekje werk. Apple engineers lieten een voor MacOS X aangepaste versie zien van SimpleText, de MoviePlayer en van ClarisWorks (nu AppleWorks gehe- ten). Om aan de ontwikkelaars te laten zien hoe gemak- kelijk het allemaal is, toonde Greg Gilley, vice-president voor ontwikkeling van grafische programma’s bij Adobe, hoe hijzelf bijna in zijn eentje Photoshop 5 had “geport’ naar MacOS X. Het had hem een dag of negen Juur EEN MODERN BESTURINGSSYSTEEM dingen op uw Mac tegelijk kunt doen, maar dat ‘sommige programma's soms de ‘hele machine ‘overnemen’. Het kost dan vrij veel moeite om de Mac hangt en dat u eventueel werk kwijt ‘raakt, doordat u de hele Mac opnieuw moet DE INTERFACE VAN HET BESTURINGS- SYSTEEM ZAL DE VERTROUWDE ‘LOOK AND FEEL’ VAN © = gezorgd dat een programma nooit aan ‘andermans geheugen kan komen. Als dat toch dreigt te gebeuren kan het systeem ingrijpen en alleen dat ene programma laten stoppen. In feite moet protected memory ervoor zorgen dat 1u uw Macintsoh nooit meer hoeft te herstarten. > Dynamic Resource Allocation. Klinkt erg ewichtig maar is eenvoudig uit te legen. In tegenstelling tot dynamisch wordt er nu statisch gewerkt. Het toekennen van de hoeveelheid geheugen aan een programma, bijvoorbeeld aan QuarkXPress, doet u via Get Info. U kent bijyoorbeeld 20 MB RAM toe. Bij het starten van QuarkXPress wordt er 20 MB RAM gereserveerd. Bij het opmaken van een Klein document gebruikt u hier maar weinig | van; bij een groot document, met eventueel ook ‘nog veel Xtensions, komt u misschien geheugen te kort en komt XPress in de. problemen. Bij het dynamisch toekennen van geheugen wordt er precies zoveel geheugen gebruikt als nodig is. Klein document? Minder geheugen nodig. Groot document? Vanzelf meer geheugen erbij. gekost... Voor ontwikkelaars is het voordeel overduide- lijk. Maar ook voor de eindgebruiker heeft deze nieuwe strategie voordelen. De ‘oude’ Macintosh-applicaties zullen gewoon kun- nen draaien in MacOS X, natuurlijk zonder de voordelen van MacOS X. Alle voor Rhapsody geschreven program- ma’s kunnen erop draaien, en de grote ontwikkelaars Adobe, Microsoft en MacroMind zullen nu ongetwijfeld hun programma's aanpassen voor MacOS X. De eindge- bruiker wordt niet meer verward door blauwe en gele boxen, hij of zij start gewoon een programma. U zou het kunnen vergelijken met de overgang van de 68000-pro- cessoren naar de PowerPC-architectuur. De interface van het besturingssysteem zal de vertrouwde ‘look and feel’ van MacOS 8 en later hebben. Er zitten nog wel een paar haken en ogen aan de nieuwe plannen. Op de vraag of MacOS X ook zou wer- ken op de oudere PowerPC-generatie, van voor de G3’s, zoals beloofd met de Rhapsody-plannen, antwoordde Tevanian dat dit technisch mogelijk was, maar op dit moment nog niet was overwogen. “Als het nieuwe be- sturingssysteem op de markt komt zijn we weer een jaar verder, en dan zijn er al heel veel mensen overgestapt naar de G3-generatie.” Ook zal het afgelopen zijn met de extensies. Maar ondanks dit soort dingen ziet het er al- lemaal veelbelovend uit. In het eerste kwartaal van 1999 zal de eerste versie van MacOS X voor ontwikkelaars beschikbaar komen, in het derde kwartaal de versie voor eindgebruikers. Intus- sen wordt OS 8 ook verder ontwikkeld. In september komt Allegro alias MacOS 8.5 uit. En Rhapsody dan, zult uu misschien afvragen? Op de World Wide Developers Conference werd de tweede developersrelease verspreid, de versie voor eindgebruikers komt in het derde kwar- taal van dit jaar beschikbaar. Maar daarna is het afgelo- pen: er wordt niet verder ontwikkeld aan Rhapsody... 17 < voor nieuwe abonnees! De slimste Tips & Trucs Up-to-date reviews & tests Media-authoring & webdesign Workshops voor professionals Handig: maandelijkse koopgids Uit de praktijk: de beste cases ELKE MAAND NU EEN JAARABONNEMENT LEZERSVOORDEEL MACWORLD (11 NUMMERS) VOOR [RCOSMyNOS Soi aS HET MACWORLD T-SHIRT f 89,50/BFR 1790 PLUS EEN BESTELLEN. KIJK DAARVOOR MACWORLD T-SHIRT CADEAU. SE DE SEB MCE GN = =. H Oo ge Abonnement MacWorld 4 Ja, ik neem tot wederopzegging een abonnement op MacWorld. Ik kies voor: < neem ik e O een jaarabonnement van 11 nummers voor f 89,50/Bfr1790 met gratis 2 MacWorld T-shirt in de volgende maat: XL = o ADONMEME — & cenjaarabonnement van 11 nummers voor { 79,50/Bfr 1590 met f 10,-/Bfr 200 korting. 8 >Belmetde Mac = 22 2 hotline: 023-54 > Bezoek http// idg.n!/webwi Postcode: Plaats: en abonneer u or > Fax de abonnee naar 023-546" of stuur de kaart bon naar het gra ions Nederland om het abonnementsgeld van mijn in mijn den na antwoordnumme ie lorid, Jedere zichzelf respecterende vormgever heeft nog steeds een Mac, evenals drukkers. Maar tijden veranderen. Na de overstelpende acceptatie van PCLkaart zonder problemen kan word Vrijwel alle belangrijke grafische applicaties tuime tijd voor beide besturingssmaken verkrijgb en de grafische industrie heeft de tijd gehad om de aan- loopproblemen te tackelen. Dus komt de vraag boven- borrelen: welk computersysteem levert de beste presta- tie voor de prettigste prijs? j DE G3 TEGEN DE REST Maatgevend voor deze vergélijkende test is de 266 MHz G3. Hij is opgetuigd met 128 MB SDRAM, een 4 GB UltraWide SCSI harde schijf, een geintegreerde grafi- sche voorziening met 6 MBgeheugen en als tweede gra- fische kaart de iX 3D, een Peli |-insteekkaart met 8 MB ge- heugen. Daarnaast stu Apple Nederland een 350 MHz, 9600-systeem met 64MB DRAM, Fast SCSI, geinte- greerde weergave met 4 MB geheugen en een ZIP-drive. In de Windows/Intel- of Wintel-hoek vroegen we HP, Dell en Dyme een system in te zenden dat de G3 qua specificaties zo dicht mogelijk benaderde. HP stuurde een Kayak-werkstation voorzien van twee 333 MHz tige werkomgeving, Windows is inmiddels een vol- Pentium I-processoren, Dell leverde een dual Pentium waardig besturingssysteem waar ontzettend veel uitste- 1 400 MHz en Dyme een vergelijkbare pc met een kende applicaties voor te Koop zijn. De eigenwijze Pentium II 400 MHz. Allen beschikten over 128 MB Dick Simonis en NuBus is uit de Apples verdwenen en heeft plaats ge- SDRAM, een grafische kaart met 8 MB geheugen en een Toni van Leeuwen maakt voor de open PCEstandaard, hoewel niet iedere__ SCSTinterface voor de harde schijven. 20 = = = Lo Macworip | model da De Wintel-leverancié en ondanks onze vraag om P konden twee fab meen dubbel processoi em in het lab te zetten. Aanvankelijk was dat een on- g van de test leverde Apple de Iste processoren, maar toen er werd besteld ging de Pentium II 400 MHz al over de toonbank en viel dat voordeel de Wintel-systemen in de schoot. De grootste doorvoer van maximaal 80 MB per seconde bij SCSI-in- wordt gehaald met Ultra2, de SCSI-smaak die ell en Dyme aantroffen. e 9600 uit met Fast SCSI of SCSI-2, maar nterne aansluiting; extern gedraagt “i . SCSI (SCS aan in de G3@ HP met een ma van 40 MB pi Om zijn beide volledig te kun- nen uitbuiten is er in die Kayak een FastRAID-kaart geinstalleerd die ervoor Nell en Dyme hebben zien van een BX-chip heden zorgt die snelheid van JULI/AUG. 1998 ch beperkte invloed op de frésultaten. Er is genoeg geheugen in de testsyste- men aanwezig om ervoor te zorgen dat er geen virtueel geheugen wordt gebruikt. Zonder die overloop naar de chijven heeft Ultra-2 louter invloed op het openen en opslaan van documenten. Anders is het met de klok- snelheid van de systeembus en de versnelling die AGP oplevert. Daar wordt uiteraard een behoorlijke snel- heidswinst mee geboekt. DE GRAFISCHE SECTOR Vanzelfsprekend hebben we QuarkXPress en Photoshop gekozen om deze vergelijkende test uit te voeren. We wilden ons helemaal concentreren op het terrein waar Apple zijn sporen heeft verdiend, de grafische sec- —_ tor. Quark Nederland le- So verde versie 4.0 voor PRETTIG BESEF beide platformen, en van = Adobe gebruikten we eveneens versie 4.0. Het testdocument werd sa- mengesteld door grafisch ontwerpster Toni van Leeuwen. Al voordat de testsystemen in het lab prijkten bereidde zij een winepagina's met tekst, vijf foto's . Al het illustratiemateriaal werd en twee foto's vormden meteen met Photoshop. MPATIBLE IS | UITKOMSTEN XPress 4.0 downward cumenten uit oude- or dat we vol eg aan de ‘begonnen. men het lab bit mden en we latuur hadden geinStalleerd, togen we een externe ZIP-drive om de testdocu- n de PowerComputing te distribueren (alleen 50 beschikt over een interne ZIP-drive). Beide sles doorliepen de test in een te verwachten tempo, naar de Windows-machines werden vanaf het_dupli ceercommando ontzettend traag..tij Ook alle volgend geconcentreerd is. Venlo, waar ook het grootste deel van de research, productie en internationale marketing De internationale Océ-Groep is actief in circa 80 landen, waarvan in 30 met eigen vestigingen. Océ realiseert Océ levert een uitgebreid assortiment hoogwaardige copiers en printers, dat grotendeels door Océ zelf ontwikkeld en geproduceerd wordt. Océ zoekt medewerkers die oorspronkelijk denken. Originele ideeén hebben. Initiatief tonen en een oplossing vinden voor iedere situatie. Die het lef hebben om te laten zien wie ze zijn, waar ze voor staan. In en vanuit ‘s-Hertogenbosch verzorgt Océ-Nederland B.V. met ruim 900 mensen de verkoop en service in Nederland Océ-Nederland B.V. profileert zich uitdrukkelijk in de kleuren- afdrukmarkt, Wij bieden onze relaties een breed scala aan oplossingen in afdrukmogelijkheden in kleur. Of het nu gaat om een AG, een Ad, een AO of nog groter, het kan allemaal Ter versterking van ons kleurenteam zoeken wij Professionals in kleur System Engineers Als dé specialist in de digitale kleurenwereld ondersteunt u Océ's technici en klanten op het gebied van kleurtoepassingen U verzorgt implementaties, draagt uw specifieke vakkennis over, verwerkt test files van onze relaties en bent betrokken bij het ontwikkelen van nieuwe toepassingen. Sales Engineers U ondersteunt Océ-vertegenwoordigers en -klanten op het gebied van kleurtoepassingen, onder andere door het ver- zorgen van demonstraties en het overdragen van specifieke vakkennis. U schrijft implementatieprogramma's en past de Océ-kleuroplossingen in op systemen en applicaties van de klant. U bent mede verantwoordelijk voor de omzet. Wij vragen. Vanuit uw grafische achtergrond op HBO-niveau heeft u gedegen kennis van en inzicht in kleur in brede zin Uiteraard hebben netwerkomgevingen geen geheimen voor u. Verder bent u bekend met professionele DTP-pakketten zoals QuarkXpress, Adobe Photoshop, Adobe Illustrator, Poster- works, etc, U voelt zich bovendien thuis in een uitgesproken commerciéle, dynamische werkomgeving met veel in- en externe contacten. Wij bieden. Een uitdagende functie in een snel- groeiende en zich sne| ontwikkelende markt. Verder kunt u rekenen op uitstekende primaire en Informatie en sollicitatie. Voor meer inforrnatie kunt u bellen met Océ-Nederland B.V., telefoon 073-6815400. Wij zorgen ervoor dat u met de juiste contactpersoon in verbinding wordt gesteld Dit telefoontje kan leiden tot een eerste oriénterend gesprek. Uw schriftelijke sollicitatie voorzien van curri- culum vitae kunt u richten aan Océ Nederland B.V., Lav, de heer J. Linthorst, afdeling Personeelszaken, Postbus 800, 5201 AV 's-Hertogenbosch. Internet: www.ocenl.nl of e-mail: netherlands@oce.com e secundaire arbeidsvoorwaarden en ruime ontplooiings- mogelijkheden Smart solutions in copying and printing. Menigvuldiging had plaatsgevonden. Het bestand was * opgezwollen van. ruim 13 MB op de PowerComputing tot meer dan 45 MB op de Windows-systemen. Dat ver- klaarde de traagheid slechts voor een deel, want de ‘Windows-systemen bleken het virtueel geheugen aan te spreken, terwijl nog 80% van het geheugen vrij ter beschikking stond! TESTDOCUMENT GERECONSTRUEERD Snel zochten we contact met Quark Nederland, Er volgden éen stroom van telefoongesprekken en moeizame mail- jes naar het moederbedrijf in de V.S. Er restte niets an- ders dan de reconstructie van ons testdocumentin XPress. 4.0-op zowel de Applos met MacOS de Windows: machines. Bn, groot was onze verbazing toen bleefednt ‘ons 13 MB document yan versie 3.3, nu in 4.0 op beide platformen 90% was geslonken naar 1,3 MB, Dat leyerde gen forse prestatieverbetering op, zeker op de Windows- systemen, want dankzij dat krimpen vonden alle hande- lingen nu in het geheugen plats. Dat was overigens nog steeds slechts 20% van de geinstalleerde 128 MB, y Helaas kon Quark ons tot op heden geen verklaring geven voor deze vreemde ontwikkelingen met het ge- heugenbeheér. Anders dan onder MacOS, waar geheu- genruimte handmatig aan applicaties moet worden toe- m nor dat beschikbaar geheu- fewezen aan openstaande de toepassing actief WAT KOST DIE SNE En dan belanden we uiteindelijk bij de hamyraag: wat Kosten dié appdraten? De G3 in de configuratie van deze ‘test gaat voor ruim f 10.000 over de toonbank. Dat is de /ptijs voor de systeemkast met toctsenbord en niuis, zon- der monitor. Apples 9600/356 met 64 MB en een 4 MB _ gtalische voorziening is de yoedkoopste van allemaal en “kost f 6700. Eerlijkheidshalve zijn in het overzicht ook Ju AuGc. 1998 Mac vs Pe de prijzen van de single processors opgenomen. De Kayak blijkt de duurste te zijn met ruim f 13,000, ge- volgd door de Dell van f 9500. Hun systemen met twee processoren komen respectievelijk op ruim f 20.000 en f 13,000, Beste prijs/prestatie wordt geleverd day Dyme. die zonder monitor precies f 7000! inblusie I f 700085, intiusien Cea eenvoudig servi t % KAN DE DRUKKER ERMEE OVERWEG? fet Grafisch Seiice Gentium in Amsterdam verticht a uitdraaiwerk voor een zeer pluriform Klantenbe- stand. Het aanbod van XPress-werk is voor het overgro- te dee! nog van Apple-oorsprong. Etikele Kkleinere en ‘twee grote klanten leveren uitdraaiwerk aan dat af- Komsti slechts een paar procent van het totale aanbod. bij de aangeleverde Mac-locumenten. yragen 7 de Wintel-documenten alle lettertypen erbij. Brouwer Rotatie is de drukker yan zusterbladen als InfoWorld en GomputerPartner. Daar ziet men het aan; bod afkomstig vat)Windows-computers grocien. Op dit moment komt ongeveer, wilt procent van het aanbod wit die hoek. Dergelijke do@wmenten worden nog steeds geconverteerd naar Appleformaat, en de enige horde die dan moet wordeRige- nomen is de conversic van letter. 4 typen. In het bijzonder de naamge- Ving van de lettertypen vraagt extra aandacht. Al hun computers hangen al in een Windows NT-netwerk, en met het oog op de groei van Windows-zegencreerde bestanden - niet alleen XPress-, maar ook Pagemaker-documenten—zallen er binnenkort ‘Windows-systemen worden aangeschaft. is van het Windows-platform, bij elkaar nog venals 0k bij WAAROM DIE HANG NAAR SNELHEID? Hetis niet voor niets dat de Ruropese richtlijn voor beeld- ischermwerkets (in weliswaar ruime bewoordingen) voor- ft dt applicaties een behoorlijke responstijd moe- hebbert. Niets 19 vervelender dan wachten op het te= e PowerComputing nodig heeft om onze testcy- Mloorlopen illustreert dat uitstekend. In die tid erongefond veel koppen koftie wortlen gedron- domper op de creatiyiteit, want experi een bezoekitig. De neiging om nog het jrOberen yerdwiint totaal, Daarmee is Tk kijke niet alleen naar een paar Ist, ke let bok op andere aspecten” yoord. Beroepsmatig gebruik vereist dat niachines die ons ter beschildcing staan zich 20 goed mo- gelijk aanpassen aan onze menselijke eigenaardigheden. Daarin schuilt ook de meerwaarde van de inzet van com- puters, Zij zijn de vervangers van Wasroller en bieekimes, zij hebben de weg geopend naar nieuwe manieren van grafische vormgeving, en het enige wat we mu wensen is snétheid. Dé fantasie aan de macht. 23 (teéer magische momenten in je dagelijkse routine. A ‘Adobe Photoshop so Adobe Je kunt nu dagelijks het onmogelijke realiseren. Natuurlijk met de nieuwe Adobe Photoshop 5.0: de wonderbaarlijke weg naar digitale hoogstandjes. Je creéert niet alleen retouches van het allerhoogste niveau, maar je hebt zelfs de macht om het iedere keer aan te passen, op scherm, in print, op Internet. En dankzij de naadloze aansluiting met andere software van Adobe, en nieuwe features als ‘unlimited undo’, gebeuren echte wondertjes veel eerder dan je Bel +31 (0)20 65 11 200 of kijk op onze website www.adobe.nl (voor Nederland) en www.adobe.be (voor Belgié). zou verwachten. Meer weten? [. Nieuw Adobe Photoshop 5.0 Suddenly, you're unforgettable. {1998 Adabe Systeem Inc. Alle rechten voorbehouden. Adobe, het Adabe-ogo en Adobe Photoshop zim gereisrcende hanweksmerken van Adobe Systems In ® i —_ Mac vs Pe Testresultaten Computer Power G3 9600/64 9600/128 uP ‘HP Dell Werk- Dell Werk- Dyme Dyme Computing MBRAM MBRAM Kayak Kayak station station ‘Aantal processoren 1 1 1 1 1 2 1 2 1 1 Besturingssysteem MacOS: MacOS MacOS MacOS Windows Windows Windows Windows Windows ‘Windows 755 8 8 8 NT40 NT40 NT40 NT 4.0 95 NT 4.0 Quark XPress versie 3.3 * versie 4.0 versie 4.0 versie 4.0 versie 4.0 versie 4.0 versie 4.0 versie 4.0 versie 4.0 versie 4.0 Openen 30,78 572 415 423 0,95 097 071 0,62 0,88 09 Kopfoto importeren 59,63 2,92 3,78 4,03 09 0,89 0,73 O71 0,82 0,69 Achtergrond importeren 48,51 3,56 522 457 iw 143 W2 1,09 1,04 W2 Weergave 75% Ww 3,72 3,53 353 0,66 0,68 0,54 047 0,68 074 Document dupliceren 59,28 65 716 716 113 121 112 1,04 15 1,26 Duplicaat schalen naar 25% 209,44 276 3,32 318 Ww 1,05 0,87 097 0,95 0,99 Duplicaat dupliceren 110,59 215 3,99 35 08 0,87 1,07 101 0,94 0,91 2e duplicaat schalen naar 25% 147.97 2,68 3,97 4,06 107 1,07 1,06 1,05 1,02 1,07 Weergave 75% 38,75 426 672 5,27 0,89 0,98 079 0,82 0,84 0.8) Opslaan 116,47, ANS. 3,59 2.58 0,97 1,06 137 1,06 1,25 1,07 XPress totaal 840,42 (38,42 45,43 42,11 9,88 10,21 8,84 10,17 9,56 Adobe PhotoShop versie 4.0 versie40 versie 0 ~—versie 40 ~—versie 4.0 versie 4.0 versie 4.0 versie. 40 versie 40 versie 40 Openen 24,69 337 5,66 647 2,66 236 352 425 3,03 397 Roteren 1 graad 53,44 628 15,52 646 9,05. 537 PPA 5,36 7,28 872 Rood selecteren 9,45 197 3,99 222 1,98 WA2 1,65 127 1,85 1,63 Selecteer similar 28,31 422 6,26 5,04 428 2,76 337 224 3,38 337 2e afbeelding plakken 49,25 5,08 10,27 5.93 612 401 544 2,93 91 5 ‘Schalen naar 25% 7472 6,12 14,85, n 774 5,96 72 458 597 5,94 Tile filter (10 x 10) > 300 23,06 31,58 36,67 22,01 19,32 Aya 17,09 14,28 17,81 Roteren 1 graad > 300 10,09 17,38 17,04 11,88 6,88 9,99 597 1,15 978 Opslaan 93,82 56 13,5 BA) 10,65 9,04 797 851 7,35 524 PhotoShop totaal > 933,68 6 119,01 99,24 76,37 57,12 63,97 52,2 63,39 61,46 Weergegeven tijden in seconden * = andere schaalmethode Het testdocument . Ons testdocument bestond uit twee magazinepagine's, een Testdocument spread gevuld met tekst, een achtergrondfoto en vier illustraties. Alle illustraties hadden het TIF-formaat en hun omvang lag tussen de 9 en 14 MB. De testprocedure betsond uit het doorlopen van een vast aantal handelingen die elk drie keer werden uitgevoerd. De gemiddelde tijden zijn in het overzicht vermeld, De hele spread werd verschaald tot het juiste format, zodat hij als extra illustratie kon worden opgenomen op de rechterpagina. Die handeling werd nog eenmaal herhaald op de verkleinde pagina (het Droste-effect). Twee van die TIFF's werden gebruikt voor de Photoshop-test. Daarin vormden het Tile-fiter en het roteren de zwaarste opgaven. | » j ‘Ondanks de karakterisering Pentium-toaster De: Apple in de wereld tracht te brengen, gedragen de geteste Windows-systemen zich ‘ls G3-toasters, tenminste als we naar de resultaten van de XPress-test kijken. Daarmee zetten ze tijden neer die nog nauweliiks handmatig te registreren zijn en doorlopen ze onze test dre tot vier keer sneller dan de G3. De resultaten van de modeme systemen met Photoshop liggen dicht bij elkaar. Alleen de 9600/350 bijft iets bij de anderen achter, zelfs met 128 MB geheugen. Een viotte computer is een gebatanceerde samenstelling van componenten, en dan verwachten we meteen een stevig prijskaartje. De vergelijking met een oudere machine laat zien dat opwaarderen beduidend goedkoper is dan voorheen, De PowerComputing kostte ruim twee en een half jaar terug f 7800, terwijl de Dyme die met XPress 84 keer sneller is zonder inflatiecorrectie voor f 800 minder over de toonbank gaat. Alle vermelde prijzen zijn inclusief btw, De systeemprijzen zijn exclusief monitor. 25 Hans Frederiks Boven AppleScript essen Dankzij Steve Jobs heeft Apple ontdekt dat ColorSync en le technologieén voor Apple zijn. Een nieuwe versie, 2.5, is het eerste resultaat van die hernieuwde aandacht. n wordt ColorSync geimplementeerd in Internet & PLAY? COLORSYNC IN PHOTOSHOP EN XPRESS Explorer 4.0.1 en heeft Adobe aangekondigd dat al hun pakket- ten, voor zowel Mac als Windows, ColorSync zullen ondersteu- nen. En daar bovenop kunt u in de nieuwe Photoshop 5.0 aan het werk met ColorSync. Niets lijkt een stormachtige doorbraak van het gebruik van kleurmanagement in de weg te staan. Hoewel... Eenvoudiger wordt het er niet op. Hoefile u eerste maar één keuze te maken in het ColorSync-re- gelpaneel, nu zijn het er vier. In Photoshop zijn de keu- zen die u moet maken voordat u aan het werk kunt gaan nog uitgebreider! Plug & play? No way! De nieuwe versie van ColorSyne, 2.5, vruchten die we kunnen plukken van de hernieuwde inspanningen van Apple voor de publishingmarkt. En het is helemaal geen slechte upg) van de nieuwe mogelijkheden: > U kunt de profielen nu beter onderverdelen in map- pen, zodat u orde kunt scheppen in de wanordelijke een van de ade, Een opsomming ColorSync-profielenmap. Bijvoorbeeld eigen mappen voor monitorprofielen, drukwerkprofielen, scanprofie- len en profielen voor proofers. De profielen bevinden zich niet meer in de voorkeuren, maar in de root van de systeemmap. Dit zorgt voor problemen bij sommige programma’s die de profielen niet meer kunnen vinden. > Dankzij Colorsync kunt u vanuit het Beeldschermen en Geluid-regelpaneel softwarematig uw monitor kali- breren. Het is de bedoeling van Apple dat de makers van hardwarematige kalibrators hun software ook via dit regelpaneel gaan aansturen. Op dit moment ken ik nog niemand die dat heeft gedaan. Vanuit dit regelpa- neel kunt u verschillende monitoren die aan één ma- chine vastzitten apart afregelen. > ColorSyne 2.5 kan werken met multiprocessorMacs, NO WAY! 26 Get Pictur Preview: (Grrrederiis ain = ceo rederiks Photoshop 5 gaat er altijd vanuit dat u bestanden opent die een profiel in zich geémbed hebben. waardoor de omrekensnelheid enorm toeneemt. De kleurmodelomzettingen die u met ColorSync doet vergen soren helpen hier- bij enorm. Jammer dat er geen multiprocessor-G3's zijn... nogal wat rekenwerk. Meerdere proc > Erg belangrijk is de ondersteuning voor meer dan 8 bits grijswaardeninformatie per kanaal. Per kanaal on- dersteunt ColorSync 2.5 nu 16 bit, wat wil zeggen voor RGB 48 bits per pixel, voor CMYK 64 bits en voor CIE- Lab ook 48 bits. Die grotere kleurdiepte maakte het mo- gelijk langer in 48 bits RGB te blijven werken en pas op het laatst een omzetting te doen naar een uitvoerappa- raat waar in 8 bits per kanal wordt gerekend. > Het Regelpaneel is ook veranderd. In het oude regel- paneel kon u slechts één profiel kiezen, het systeem- profiel. Dit was meestal het beeldschermprofiel. Nu moet u drie profielen specificeren: het systeemprofiel (dat het profiel van uw beeldscherm is), een RGB-profiel (dit kan bijvoorbeeld het profiel voor uw scanner of di- gitale camera zijn) en een CMYK-profiel (een uitvoer- profiel voor uw CMYK-printer of drukpers). > Tot aan 2.1.2 was de motor van ColorSync een gewone extensie. Nu zit ColorSync nog wel steeds in de exten- siemap, maar het is een zogeheten faceless application geworden. Hetgeen zoveel wil zeggen dat het door AppleScripts kan worden aangestuurd om op de achter- grond onzichtbaar geautomatiseerd taken te verrich- ten. Dit kunnen heel eenvoudige taken zijn, bijvoor- beeld het veranderen van een gamma in een beeld, of uitgebreidere taken die profielen in beeldbestanden kunnen embedden en/of ze omzetten van het ene kleur- model naar het andere kleurmodel. (Zie het kader ColorSyncen met AppleScript) PHOTOSHOP 5.0 Een van de belangrijke redenen om niet met kleurma- nagement aan het werk te gaan, was het ontbreken ervan in Photoshop. Hoewel er goede plug-ins van onder andere Apple waren om ColorSync-transforma- ties toe te passen in Photoshop 4.0, was er geen sprake van een geintegreerd kleurmanagementsysteem. De plug-ins hadden maar een beperkte toepassing. Stel, u had twee scans die u in Photoshop samen wilde monteren. De scans bevonden zich nog in scanner-RGB en waren afkomstig van verschillende scanners. U kon dan de scans met de Import-plug-in van scanner-RGB omzetten naar... naar wat eigenlijk? De keuze voor een montage was eigenlijk beperkt tot monitor-RGB, want u wilt natuurlijk op het scherm zien wat u precies aan het doen bent. Maar monitor-RGB heeft een kleiner Kleurbereik dan scanner-RGB. U leverde dus kleuren in, hetgeen niet de bedoeling is in de prachtige keten van kleurmanagement. U kon de scans ook omzetten naar CIE-Lab, wat als voordeel had dat u wel de kleurenrijk- dom van de oorspronkelijke scan bewaarde, maar als nadeel dat u in Photoshop in Cie-Lab moest werken. Photoshop heeft geen prettige CIE-Lab-editor, dus deze keuze werd ook niet veel gemaakt. Eigenlijk was al- leen de exportplug-in zinvol, als u hechtte aan een ‘tradi- tionele’ werkwijze waarin u de kleurscheidingen in Photoshop maakte en die in het opmaakpakket plaatste. Met de exportplug-in kon u, met voorbijgaan aan de in- terne kleurscheidingstabellen van Photoshop, ColorSyne met in- en uitvoerprofielen het werk laten doen. Tot zo ver de zinvolle werking van de ColorSync plug-ins. Bij ColorSync 2.5 krijgt u nieuwe versies van de drie plug-ins, Voor Photoshop 5.0 zijn ze echter al achterhaald. MOEDER Photoshop 5.0, de moeder aller beeldbewerkingspro- gramma’s, heeft nu dan ook eindelijk eindelijk onder- steuning voor kleurmanagement. Is het gemakkelijk? Nee! Werkt het? Mijn eerste indruk van deze bétaversie is: perfect! Vond u in de voorgaande versies van Photoshop de instellingen van en het werken met kleurmodelomzettingen al ingewikkeld? Photoshop 5.0 is wel drie of vier keer zo ingewikkeld. Maar hebt u een- maal de juiste instellingen gedaan, dan hebt u er ook geen omkijken meer naar. JULIVAUG. 1 Voordat u aan het werk gaat zult u u een aantal vra- gen moeten stellen. De belangrijkste vraag is: in wat voor Kleurmodel en kleurbereik wil ik aan het werk gaan? Dit hangt sterk af van de programma’s waarin uw beeldbe- standen later belanden. In de ideale ICC-werkwijze, die u kunt toepassen in PageMaker en QuarkXPress, blijft u werken in RGB of in CIE-Lab. Bij het werken in CIE-Lab is niet veel veranderd, bij het werken in RGB wel. Als u in Photoshop 4 in RGB bezig was, dan werkte u eigenlijk in de monitorkleurruimte. Wanneer u nu in RGB bezig gaat moet u van tevoren de RGB-werkruimte bepalen: Profile Mismatch © sRGB, Apple RGB, NTSC, ColorMatch RGB, Wide Gamut RGB? En dan heb Input Conversion = ik ze nog niet eens alle- From: (Linotype-nen TOPAZ (photo) [¢) maal genoemd. To: (Re@ Coior 18) Over sRGB schreef ik Engine: (Ripple Colorsync__ =) al eerder. sRGB is een ‘Intent: (Perceptual (images) 2} standaard, bedacht door [ZBlock Point Compensation ‘The assumed profile does not match the current AGB setup. Specify desired input conversion: Microsoft en HP, die uit- gaat van een gemiddelde pe-monitor. Als u beelden (aonttoner) (tence) (Comer) voor het web maakt is dat misschien een goed uit- COLORSYNCEN MET APPLESCRIPT AppleScript is niet eng of ingewikkeld. Zoals in eerdere artikelen beschreven kan de achtergrond een hele map met beeldbestanden om te zetten van de ene ‘Kleurruimte naar de andere. Zonder dat u daar nog iets aan hoeft te doen. Moeilijk om zo'n script te maken? Helemaal niet. Apple levert bij ColorSync 25 vijf scripts waarmee u eigenliik 20 aan de gang kunt gaan. In de Readme-file wordt uitgelegd hoe de ‘scripts werken en wat ze doen. Er zit bijvoorbeeld een script bij waarmee u een beeldbestand afkomstig van de pe - waarbij de ‘monitor meestal op een gamma van 2.2 staat - kunt omzetten naar een Macintosh- ‘monitorgamma, naar 1.8 om precies te zijn. De scripts variéren in ingewikkeldheid. Het meest uitgebreide script is AutoMatch. Dat maakt zelf een aantal mappen aan en kan beeldbestanden op verschillende manieren omzetten: voor een Apple Color LaserWriter, voor een Inktlet, enz. Als u de scripts opent staan er in cursief allerlei commentaarregels bij, waarin de scriptregels worden uitgelegd. Hieronder staat het script PC to Mac Gamma. Dit draait in feite om twee profielen, sRGB Profile en Apple 13\" RGB ‘Standard. (De slash staat er tussen omdat * ook wordt gebruikt in de AppleScript-syntax). Als u die twee profielnamen vervangt door andere profielen uit uw ColorSync-profielenmap, kunt \s er geen profiel in het bestand geémbed, dan krijgt u deze dialoog. 1u het script heel eenvoudig aanpassen aan uw eigen wensen. ‘on open theSelection tell application “ColorSync Extension” to set profFolder to (profile folder as string as alias) tell application “Finder” to set srcProf to (item “sRGB Profile” of profFolder) as alias tell application “Finder” to set destProf to (item “Apple 13\” RGB Standard’ of profFolder) as alias tell application “ColorSyne Extension” match theSelection source profile srcProf destination profile destProf end tell ‘end open on run display dialog “Drag a Tiff image onto this.” ‘buttons ("OK") default button 1 end run 1k kopieerde uit de profielenmap als invoerprofie! het profiel van mijn scanner, Saphir Photoprint ICC, en als uitvoerprofiel een Euroscale-profiel. tell application “Finder” to set srcProf to (item “Saphir Photoprint ICC" of profFolder) as alias tell application “Finder” to set destProf to (item “Euro 2.6 UCR-370" of profFolder) as alias Ik bewaarde het script onder een andere naam, ‘en hop, ik had een AppleScript dat mijn scans ‘omzet van scanner-RGB naar CMYK. Als u hier mee aan de gang gaat, moet u altijd eerst kopieén maken van de scripts, maar ook van de beeldbestanden waarmee u aan de gang gaat. 27 = CoLoyeT Meare mal SS Colour Management references ===] —_gangspunt. Voor prepres- {@ Colour Management Active, swerk zijn ColorMatch — rae RGB en Wide Gamut RGB alters tabs isi [omar meen ts rome Separation Printer: de geéigende keuzen. Deze werkruimten heb- ‘Source Profiles ben een groter kleurbe- reik dan het standaard monitorkleurbereik waarin u gewend was te werken. Als u met de a Colour [Aope napie an 17 = 500) mone: (sn Frofie “] Display Correction: [Of > | a ——— a : 4 . Colorsyne importplug:in scanner RGB omzette naar H Geo . : monitor-RGB ging u wer- Pas in de 4.0.2 update van XPress worden embedded profielen herkend. KLEUREN IN XPRESS ken in het Kleinere kleurbereik van de monitor. In Photoshop 5.0 vertaalt u bij het openen een RGB-be- stand naar de werkruimte die u bij de RGB-voorkeuren hebt gekozen, zodat u zonder zorgen verschillende beelden in elkaar kunt zetten. In deze dialoog kunt u ook aangeven dat u de beelden die u opent naar uw mo- nitor vertaald wilt zien. Dit verandert niets aan het be- stand, maar Photoshop vertaalt het intern naar uw beeldscherm aan de hand van uw monitorprofiel. Bij het blijven werken in CMYK is de keuze wat min- der moeilijk. Net zoals ‘vroeger’ moet u weten hoe de Kleurscheiding is gemaakt. Is die gemaakt met de inge- bouwde kleurscheidingsmogelijkheden van Photoshop zelf, of met ICC-profielen, of met tabellen? Als u altijd de kleurscheidingen met Photoshop hebt gemaakt, stelt u die op dezelfde wijze in als voorheen. Een derde belangrijke vraag is hoe u om wilt gaan met de ICC(ColorSync}-profielen. In de Profile Setup- dialoog moet u hiervoor een aantal keuzen maken. Wilt u bij bewaren van een bestand een profiel ‘embedden’, meebewaren? Bij een RGB-, CMYK- of CIE-Lab-bestand? Ook kunt u de verwachtte (assumed) profielen aange- ven. Dit kan voor een RGB-bestand het profiel van uw scanner zijn, en voor CMYK het profiel waarmee u al- tijd de kleurscheidingen maakt. Dit zijn de profielen die worden verwacht, maar u zult heel veel beelden openen die helemaal niet aan deze verwachtingen vol- doen. Daartoe stelt u bij het onderdeel Profile Mismatch Handling in dat er bij het constateren van een ongeldig profiel of bestand wordt gevraagd wat er met het bestand moet gebeuren. Tot zo ver de eerste in- stellingen, u bent nu klaar om een bestand te openen. ALTIJD EMBEDDEN Figenlijk gaat PS 5 ervan uit dat u bestanden opent die een profiel in zich geémbed hebben. Als dat niet het geval is, en dat zal in het begin zeker voor het grootste deel het geval zijn, en als u alles hebt ingesteld zoals hiervoor beschreven, dan krijgt u de Profile Mismatch- dialoog. Mismatch klinkt weliswaar vreselijk, maar het valt wel mee. Het is eigenlijk vergelijkbaar met de im- port ColorSync plug-in van Apple. U moet hier een in- voerprofiel kiezen; een ander profiel dan het standaard- profiel waarvoor u koos bij de RGB-instellingen. Hebt u een profiel gekozen, dan zet Photoshop het bestand om naar uw RGB-werkruimte. Daarbij kunt u kiezen welke CMM (Color Matching Module) de omzetting doet. U hebt de keuze uit Build in, Apple ColorSync of bijvoor- beeld de Kodak CMM, als u die hebt geinstalleerd. Klinkt allemaal ingewikkeld? Is het ook. Wat moet u bijvoorbeeld met een bestand waarover u in PS 3 tevre- den was, maar waarbij u nog helemaal niet met kleur- management hebt gewerkt? Of met bestanden die u vanaf een of andere Macintosh heeft gekregen? In het eerste geval zou u kunnen kiezen voor het monitorpro- fiel waarmee u op dat moment hebt gewerkt. In het tweede geval zou u kunnen kiezen voor Apple RGB om het beeld binnen een algemener kader te plaatsen. Maar het is al een wat slappere keuze. Als u twee beelden uit verschillende bronnen uw werkruimte hebt binnengehaald en daar een montage van hebt gemaakt, dan zult u dat bestand op een gegeven moment gaan bewaren. Op dat moment zal Photoshop er een profiel in meebewaren (embedden), meestal het pro- fiel van uw werkruimte. PageMaker of QuarkXPress kun- nen er vervolgens meteen mee aan het werk. Zoals ik al schreef werkt deze kleurmanagement-im- plementatie perfect, maar hij is niet eenvoudig. Je zou wensen dat je een Wizard of Assistent kon aanzetten, die u door alle moeilijke keuzen heen leidt. Onbekend bestand geopend? De assistent vraagt of u weet waar het bestand op is gemaakt. Of u de scanner weet, enzovoort. Zo ver is het nog niet. U zult zelf alle instellingen moe- ten doen. Eigenlijk blijft het het meest handig om te werken in CIE-Lab. Dat blijft apparaat- en programma- onafhankelijk. Geen programma zal om een invoerpro- fiel vragen. Maar ja, u werkt in Photoshop met CIE-Lab- bestanden nog steeds niet zo prettig als in LinoColor... ‘oudere versie 3 te vervangen. Zoals u van Quark ‘gewend bent zijn er inmiddels alweer twee updates geleverd. Want er waren wel wat problemen met de eerste versie. Belangrik voor de kleurmanagement- ondersteuning was het herkennen van embedded profiles. De eerste 4.0-versie herkende die niet - een nogal slordige omissie. In uw opmaak wilt uu geen zorgen meer hoeven maken over de verschillende profielen die bij de verschillende beeldbestanden horen. Als u bestanden uit allerlei bronnen importeert. dan moet elk bestand een invoerprofiel hebben. Dat wordt een hele boekhouding, als u dat allemaal in de gaten moet houden. Sere 40 begint zo langzamerhiand de In deze versie kon u eigenlijk alleen maar zinvol met CIE-Lab-bestanden aan het werk. De Color Management XTension die bij de 4.02 update zit herkent embedded profielen wel. Wat er verder nog is veranderd aan de XTension is helaas niet gedocumenteerd. Het volgende zou een manier van werken met kleurmanagement in Quark XPress 4.0 kunnen zijn. Als u scant, embed dan bij het bewaren van de scan het scanprofiel. Als u niets met het beeld uithaalt, zoals kleurcorrectie of montage, is het scanprofiel het invoerprofiel voor XPress. Uw scan heeft nog steeds het grote kleurbereik, het gamut, van de scanner. Bij bewerking in Photoshop laat u Photoshop het bestand erst naar de gekazen Photoshop-werkruimte ‘omzetten, bijvoorbeeld ColorMatch RGB of Wide Gamut RGB. Als u in XPress kleurmanagement aan hebt staan maakt het niet uit. Het is belangrik dat u de bestanden als TIFF-bestand hebt bewaard, want XPress herkent alleen in een TIFF een embedded profiel. Maar een pad dat u hebt gemaakt om een beeld vrijstaand te maken wordt ook herkend, Dat geldt niet alleen voor RGB-TIFF's maar ook voor CIE- Lab-TIFF's. Op het moment van printen kiest u uw uitvoerprofiel en klaar bent u: ColorSync doet op de achtergrond de kleurscheidingen aan de hand van de invoerprofielen en het uitvoerprofiel. TECHNISCHE GEGEVENS ScanMaker 64001 Optische resolutie 400x800 dpi (maximal resolutie sgeinterpoleerd 6400 dpi) Kleurdiepte 36 bit THE BIG SCANNER WITH A SMALL PRICE »0t-formaat scanner A3 scanners van Microtek brer innen ieders bereik De ScanMaker 6400XL en 9600XL zijn r concurrerend geprijsd zonder conce te doen de kwaliteit Beide ers zijn 36 bit en hebben een optische resolutie van res velijh Maximale materiaalgroote EGHNISEHE aan d t. Beide scanners zijn 36 bit en hebben een optisch lutie vai lijk GEGEVENS 400 x 800 en 600 x 1200 dpi af nu is g srigineel meer te groot . 304mm x. 430mm (A5) Lahtdesn (eo ag hi 1000 x 2000 dpi fe Fro essional colour = nterpoteerd! 8000 dpi) ds Moteriaa opzicht lotidudraichtunoelen Met de ScanMaker 5 zet Microte 1 w tieve professio; canner in de grafische ScanWizard (PC/Mac) markt. Een flatbed-s net een ingebouwd: .veor Sadonivalifet Photolmpact full (PC) tbed-scanner en ingebouwde dia unit voor scans van topkwalitei ivaeaeeanep ial Met een optische reso! van 1000 x 2000 dpi en 36 bit kleurendiepte is dit de scanner rishi) ) Color! (Mac) waarmee grafische professionals scans van high-end kwaliteit kunnen maker Painter 5.0 (PC/Mac) OmniPage LE (PC/Mac) INTEGRATED SLIDE SCANNER ees | PD SepnationSovare (SilverFast of ScanPrepPro) Optionee: Doorzichtmodule (TMA) Kleurdiepte 36 bit Manimale imateraalgroote: 216mm x 355mm. A4 voor coptichtmadellen 205mm x 254mm oor doorzichtmadellen SCSI Interface (voor Apple Macintosh) ScSI-kaart (voor PC) Software: ScanWizard (PC/Mac) Photolmpact Full (PC) FragePals2Gol (WW3.x-PC) olor! (Mac) Painter 5.0 (PC/Mac) OmniPage LE (PC/Mac) our Separation Software (b.. SilverFast of ‘ScanPrepPro) scanner ope wwedareeforati unt ret irs dedi rechten bi Micrtek Europe 8. Mak Envelaan 68, 3062 MA Rotlardam, tel. 010-2425566, fax D10-2425699. Futon wi techtschan of morbshouden Gs eapechers heater STAP VOOR STAP naar flexibele. kwaliteit Door de jaren heen zijn er veel mensen gaan geloven in de beloften die softwaremakers via hun advertenties over ons uitstorten. Zo hebt volgens hen alleen maar hun program- ma nodig en alles komt goed. Hun programma doet net zo goed, zo niet beter, dan software die tienduizenden guldens kost en meer van dat soort praat. Maar u en ik zijn in de loop van de tijd natuurlijk wel wijzer geworden. Albert Kiefer EEN MULTI-PASS ANIMATIE OPGEBOUWD VANUIT ILLUSTRATOR Vaak hebt u meer in huis dan uu Duik eens in uw softwarekast en ga waarschijnlijk realiseert. mee op ontdekkingsreis. In deze MacWorld neem ik eens een kijk- je in eigen keuken en ga met een een aantal versnipperde pro- grammia’s laten zien dat u, als u overal maar de sterke kanten van gebruikt, heel veel kunt doen met datgene dat u in huis hebt staan. DE KLUS Eigenlijk was dit een demonstra- tie voor de G3 Apple Tour, maar uiteindelijk bleek ik zelf een klus te krijgen waarbij ik de door mij gepropageerde wijze van werken direct kon omzetten in de daad. Het voorbeeld voor Apple betreft een 3D-animatie Stel u hebt een ruwe opzet staan van de robot in Illustrator. Die lijnen zijn heel snel en ge- makkelijk precies neer te zetten met het pengereedschap. Waar- schijnlijk voor de meesten van u veel gemakkelijker dan met wat splinegereedschap dan ook wit een doorsnee 3D-pak- ket. Dus bouw uw basis gerust op in Illustrator en vertaal die dan voor soort naar uw 3D-pakket door de Post- Scriptijnen daarin in te impor- teren. Uit ervaring weet ik in- middels dat de connectie tussen Adobe Form: viekkeloos verloopt. Verwacht echter niet dat u lagen en derge- lijke kunt overhalen, want dat is Ilustrator en niet zo, Plan alles van tevoren zo- danig dat u de draad niet kwijt- van een robot met rook en lichteffec- ten, die tot stand is gekomen met de programma’s Ilus- trator, Photoshop, FormeZ, Electric Image en Adobe After Effects. DE BASIS IN ILLUSTRATOR leder pakket heeft zijn sterke kanten, maar daarbij komt ook nog kijken dat de meesten van u waarschijnlijk al een heel verle- den hebben opgebouwd van 2D- illustratietechnieken alvorens u in de 3D-wereld bent gedoken. Waarom zou u dan niet die kennis uitbuiten en de vaak al aanwezi- ge vectortekenin- gen verwerken in het 3D-pakket als basis van uw ver- dere productie? raakt door te veel rommel in het 3D-pakket. Deel uw Illustrator- lagen desnoods op in een aantal losse documenten 3D-OPBOUW IN FORM-Z Het importeren verloopt zoals gezegd moeiteloos. Denk er bij het instellen aan dat uw curve- informatie wordt polylijnen lijntjes achter elkaar). Wees dus spaarzaam met het aantal facet- ten per curve. Denk eraan dat lijnen in Mlustrator een dikte moeten hebben. Zonder dikte en vulling worden omgezet in (veel korte rechte ze ook niet vertaald in FormeZ! Bouw nu de basisvormen van de robot uit Illustrator op tot ruimtelijke vormen met behulp van fundamentele 3D-functies: Lathing en Extrusion. Meestal kunt u snel onderkennen welke vormen van het model kunnen worden gemaakt met draaivor- men (Lathing) en welke met pers- vormen (Extrusion). De armbui- zen, het hoofd en de romp maakt u heel snel door de out- | ! | i De kracht van FormeZ zit hem in de solid-modelingcapaci- teiten. Op de Macintosh is er geen enkel programma dat zo snel en zo Zuiver allerlei Bole- aanse operaties als Trim, Union, Difference en Intersect kan uit- voeren als deze software dat doet. Soms is het een beetje ex- perimenteren, maai 1 u even ervoor inzet zijn er niet veel vor- men die niet zijn te maken. Het FormeZ hoofdzakelijk een polygoonmo- enige nadeel is dat deler is. Hij werkt dus-met vlak- jes, en als u niet vanaf het begin rekening houdt met de hoeveel- heid details die u nodig hebt in het eindresultaat zult u in de meeste gevallen opnieuw moe- ten beginnen. Over het algemeen kunt u voor vormen die groot in beeld komen beter meer detail, en dus vlakjes, toevoegen dan voor vormen die onbe- rs lines om een eigen as heen te draaien, Als u een aantal van die vor- men hebt klaarliggen kunt u met kopiéren en armmodule de resteren- de arm en het be- nenpaar maken. Hier en daar past u de verhou- dingen aan en voegt u plakken snel van één | Saar Bee langrijk zijn en ver weg staan. In FormeZ kunt u heel wat voorbereidend werk doen om uw werken straks in Electric Image te verlichten. Vandaar dat u in FormeZ apart material aanmaakt voor elke vorm die u maakt en later in Electric Image wat detailwerk toe in de weer als aparte te textu- vorm van kabeltjes en kleine buisjes. ; § ie | Sound fel P @tiomentan (ek Tse ren vorm wilt kunnen be- werken. Door die mate- rialen te noemen naar het onderdeel — bijvoor- beeld: linkerhand, linker- onderarm, krijgt u later bij het ani- meren en texturen een enzovoort - reeks relevante namen om mee te werken. Ba Als u alles hebt klaarge- b Qivenae P Qltenenae maakt in FormeZ kunt u [sfalsls(sfslslslslslalalslals/slslalalslslslals[alslslslslslalslalslslals Tas oot beginnen met het expor- teren. FormeZ heeft een grote hoeveelheid export- mogelijkheden, waaron- der een directe output naar Electric Image. Als ik u een tip mag geven: besteed in FormeZ buiten het geven van namen geen enkele aandacht aan oppervlaktekleuren JULIVAUG. 1998 en texturemapping, aangezien u dit anders in een later stadium weer geheel opnieuw moet doen. Het programma claimt wel textu- remaps en dergelijke over te halen, maar in de praktijk komen daar niet altijd betrouw- bare resultaten uit voort. Voor het exporteren kunt u het beste elke vorm afbreken in driehoekjes met de triangulate functie. Dit voorkomt later veel interpretatieproblemen in Elec- tric Image. PLAATJES? PHOTOSHOP! Voordat ik het vergeet! Natuur- lijk moet u erbij stilstaan dat de robot er heel suf gaat uitzien als hij niet aan alle kanten wordt voorzien van detail. U zou dit kun- nen modelleren, maar dat is meestal niet n goed idee. Bovendien kunt u vaak veel ge- ‘kelijker een spontane natuur- lijke ‘ook’ meegeven aan uw 3D- werk als u met texturemaps werkt. Het gaat bijvoorbeeld veel sneller om allerlei verfsplinters van een model te laten wegchip- pen met behulp van de Photo- shop-tools dan om alles maar moeizaam te modelleren. Het gemakkelijkst kunt u tij- dens het modelleren in FormeZ screendumps maken van de ver- schillende onderdelen in een plat aanzicht dat niet vertekend. Die screendumps gebruikt u dan als basis in Photoshop om uw textu- remaps over aan te brengen. Een truc die erg handig is, is om er- voor te zorgen dat u een zwart wit screendump in een laag bo- ven uw schilderwerk plakt en deze vervolgens met de multiply- functie als template boven uw te- 31 P. SR° 20. CESS Sale eOs NG Es ete Se Gre AN Ne SE Rs WI} LATENSHETSAAN®UW jie FANTASI am OVER... Dit is een een rode paprika- maar u mag er van denken wat u wilt. Wij laten het aan uw fantasie over. Uw fantasie kunnen wij echter omzetten in realiteit. Wilt u scannen en daarbij exacte kleuren, detail en scherpte, kortom - professionele kwa- liteit - dan maken wij dat waar. ‘Best Buy’, ‘Editors Choice’, ‘Beats the Drum-scanner’, ‘The Best we've seen’, zijn termen die je wel vaker hort, maar zijn toch voor onze scanners eerder regel dan uitzondering. Nu zijn wij ook niet zomaar iedereen. Wij zijn Linotype (voorheen Linotype-Hell), tegenwoordig onderdeel van Heidelberg en zijn een van de meest innovatieve firma’s in de high- end prepress wereld. Zo hebben wij 0.a. aan de wieg gestaan van ColorSync®, dé standaard in colormanagement. Onze kennis en ervaring van scanners en kleur is enorm - en die kennis is terug te vinden in onze produkten - welke in prijs/kwaliteits-verhouding gewoonweg onverstaanbaar zijn. Gebruik uw fantasie en neem contact op met de hieronder vermelde dealers, Compuprint, Computel, Guide Groep, HTR, MacManiac, MLB Computers, POF, Stecom, § iS Absoluut uniek... DISTRIBUTIE NEDERLAND: ESSELTE B.V. - Ampereweg 17 - 3442 AB Woerden Telefoon 0348-415084 - Fax 0348-421203 e-mail: letrasetNL@esselte.com Dynamac, MacSupport, Summix, TCC, X.Alt Systems, SAPHIR Ag Flatbed Optische resolutie: 600 x 1200 utie: 3600 x 3600 dpi jvkwaliteits SAPHIR Ultra-2 Ag Flatbed Optische resolutie: 120% Interpol. res Densitet Kleur ‘angeévenaarde Lin pi Interpol, resolutie: 8400 x 8400 dpi Densiteit 33D Kleurdiepte: 36 bit this iit." inel. L LinoColor le Linotype Ln SS kening laat zweven. Zo hebt u al- tijd een onaangetaste laag met uw richtlijnen en kunt u vrij werken op de laag eronder. Het voordeel van het werken vanaf screendumps is dat de texture- maps later in Electric Image pre- cies uitgelijnd passen over de vormen waarvoor de plaatjes zijn bestemd. geschakeld, de handpalm aan de onderarm, deze aan de elleboog die vervolgens aan de bovenarm wordt geschakeld, enzovoort. Deze manier van groot aan klein en klein aan groot schakelen wordt een higrarchie genoemd. Die schakelingen zijn erg belang- rijk om de animatie mee te maken, aangezien u op die ma- HIERARCHISCH ANIMEREN IN ELECTRIC IMA In dit programma, nog steeds het onbetwiste productiepakket van professionals (daarmee bedoel ik dus versie 2.7.x!), gaat u het 3D- model uit FormeZ importreren en voorzien van textures en een hiérarchische groepering, waar- door u de robot later eenvoudig tot leven kunt wekken. In tegenstelling tot wat u zou verwachten is het niet verstan- dig om het Electric Image-be- stand dat u vanuit FormeZ hebt bewaard direct te importeren als een Electric Image-bestand. Het is beter om Electric Image zelf het bestand naar eigen inzicht te laten structureren. Dit heeft als bijkomend belangrijk voordeel dat de bestanden meestal ook nog eens een kleine 25% kleiner worden (wat de hoeveelheid K's of MB's betreft dan). Als u alles hebt geim- porteerd kunt u begin- nen met het aan- eenschakelen van de relevan- te onderdelen. Daarbij begint u met het schakelen van klein naar groot. Dus de vingers worden aan de_hand- palm nier telkens maar één hoofd- groep hoeft te verplaatsen en de Kleinere groepen dan automa- tisch volgen, Bij een ander be- kend verschijnsel, inverse kine- matics, gaat het juist andersom. RENDEREN IN LAGEN Nu komt een belangrijk punt. De robot, die door rook gaat lopen met gloeiende lichtbronnen als ogen, zou u in één keer kunnen laten renderen in Electric Image. Toch is het enorm belangrijk om dat niet te doen. Vaak zult u zien dat er net een detailtje niet goed is doorgekomen of dat de kleur van de rook of van de ogen an- ders zou moeten. Of de rook zou iets transparanter moeten en mi- schien zelfs van kleur moeten veranderen. Dit soort zaken is veel gemakkelijker aan te passen in nabewerkingssoftware dan in After Effects. Zodoende wordt de animatie in dit geval in drie fasen berekend: rook, de robot en licht glimmende oogjes. In de robotlaag rekent u uit- sluitend de robot met zijn textu- remapping uit. De rooklaag be- staat uit de schaduwen die de de toonaard van uw animatie be- palen. Doordat de rook op een apar- te laag ligt kunt u precies instel- len hoe doorzichtig hij moet zijn en welke kleur hij moet hebben. Dat zou natuurlijk ook in Elec- tric Image kunnen, maar After Effects heeft als voordeel dat u onmiddelijk resultaat ziet en dat alles klaar is als u één beeld hebt gedaan. De beeldenreeks moet wel opnieuw worden berekend, maar die rekentijden zijn veel sneller dan die van het op zich al snelle Electric Image. Bovendien kunt u sommige effecten dom- weg veel sneller klar krijgen als u ze niet in 3D doet maar in After Effects. Stel dat u bijvoorbeeld bommen wilt laten exploderen op het metaal van zijn romp {ahum). In 3D ziet dit er vaak heel slecht of weinig overtuigend uit, maar met behulp van explo- siefilmpjes in een laag erover [SSS bom | SSeS =